نرخ تورم در 20 سال گذشته در یک نگاه کلی از ۱۱.۹ درصد در سال ۱۳۸۵ به ۴۸.۳ درصد در سال ۱۴۰۴ رسید و در اردیبهشت ۱۴۰۵ تا ۵۳.۹ درصد بالا رفت. همچنین در شهریور 1405 به محدوده 68 درصد رسید. اما این مسیر یکنواخت نبود. دهه‌ی نخست با چند اوج و فرود همراه بود و در دهه دوم نرخ تورم هیچ وقت به زیر ۳۰ درصد بازنگشت. در این مقاله از طلاین، آمار سال به سال را کنار یکدیگر می‌گذاریم، اوج و فرود‌ها را نشان داده و عوامل مهم این مسیر را بررسی خواهیم کرد.
فهرست مطالب
نمودار نرخ تورم در 20 سال گذشته
در تصویر زیر می توانید نمودار نرخ تورم در 20 سال گذشته را مشاهده کنید:
جدول نرخ تورم در ۲۰ سال اخیر
جدول زیر نرخ تورم در ۲۰ سال اخیر را از سال ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۵ نشان می‌دهد. این ارقام همان نرخ تورم ۲۰ سال اخیر بانک مرکزی است. عددهای نرخ تورم سالانه ثبت شده به درصد است. برای سال ۱۴۰۵ به دلیل حضور در این سال، تورم را ماه به ماه بررسی کرده‌ایم.
| نرخ تورم (درصد) | سال |
| ۱۱.۹ | ۱۳۸۵ |
| ۱۸.۴ | ۱۳۸۶ |
| ۲۵.۴ | ۱۳۸۷ |
| ۱۰.۸ | ۱۳۸۸ |
| ۱۲.۴ | ۱۳۸۹ |
| ۲۱.۵ | ۱۳۹۰ |
| ۳۰.۵ | ۱۳۹۱ |
| ۳۴.۷ | ۱۳۹۲ |
| ۱۵.۶ | ۱۳۹۳ |
| ۱۱.۹ | ۱۳۹۴ |
| ۹.۰ | ۱۳۹۵ |
| ۹.۶ | ۱۳۹۶ |
| ۳۱.۲ | ۱۳۹۷ |
| ۴۱.۲ | ۱۳۹۸ |
| ۴۷.۱ | ۱۳۹۹ |
| ۴۶.۲ | ۱۴۰۰ |
| ۵۳.۱ | ۱۴۰۱ |
| ۴۷.۴ | ۱۴۰۲ |
| ۳۵.۸ | ۱۴۰۳ |
| ۴۸.۳ | ۱۴۰۴ |
| ۵۰.۶ | فروردین ۱۴۰۵ |
| ۵۳.۹ | اردیبهشت ۱۴۰۵ |
| ۵۷.۷ | خرداد ۱۴۰۵ |
| ۶۱.۴ | تیر ۱۴۰۵ |
| ۶۵.۱ | مرداد ۱۴۰۵ |
| ۶۸.۴ | شهریور ۱۴۰۵ |
اگر فقط سالهای کامل را در نظر بگیریم، کمترین رقم ، ۹ درصد در سال ۱۳۹۵ و بیشترین نرخ در شهریور 1405 است. شایان ذکر است که رقم‌های جدول با آماری که مرکز آمار هر ماه منتشر میکند تفاوت دارد. به گزارش مرکز آمار، در تیر ۱۴۰۵ شاخص قیمت مصرف کننده خانوارها به ۶۷۶.۹ رسید. این عدد نسبت به ماه قبل ۳.۱ درصد بیشتر بود و تورم نقطه به نقطه، یعنی مقایسه با تیر ۱۴۰۴، ۸۷.۹ درصد شد. پس نباید این عدد را با نرخ سالانه جدول یکی بدانیم. برای مطالعه دوران طولانی‌تر می‌توانید نرخ تورم در ۵۰ سال گذشته را هم بررسی کنید.
نرخ تورم از ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵
نرخ تورم در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۱.۹ درصد بود. رقمی نزدیک به ۱۰.۴ درصد که برای سال ۱۳۸۴ وجود داشت. دو سال بعد، در سال ۱۳۸۷ به ۲۵.۴ درصد رسید. یعنی در سه سال، نرخی بیش از دو برابر داشت. سال ۱۳۸۸ اما برعکس بود. نرخ به ۱۰.۸ درصد سقوط کرد، یعنی نسبت به سال قبل ۱۴.۶ درصد کمتر شد. این سقوط در کل بازه بیست سال از تندترین افت‌ها محسوب می‌شد.
پس از آن دوباره روند صعودی آغاز شد. نرخ تورم در سال ۱۳۹۸ برابر با ۱۲.۴ درصد بود، در سال ۱۳۹۰ به ۲۱.۵ و در سال ۱۳۹۱ به ۳۰ درصد رسید. بالاترین رقم این یازده سال در سال ۱۳۹۲ ثبت شد که ۳۴.۷ درصد بود. در دهه ۱۳۸۰ نرخ تورم بین ۱۰ تا ۲۵ درصد در حال نوسان بود. این بازه با ارقام جدول، یعنی ۱۰.۸ تا ۲۵.۴ درصد، هم خوان است.
اگر نرخ تورم در بیست سال گذشته را مرحله به مرحله بخوانیم، در این یازده سال چهار مرحله دیده می‌شود. این چهار مرحله در واقع افزایش از ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۷، افت در ۱۳۸۸، افزایش دوباره از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ و کاهش از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ بود. عوامل سیاسی، اقتصادی و تحریم‌ها همیشه روی این شاخص اثرگذار بوده‌اند.
نرخ تورم از ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵
دهه دوم با یک جهش آغاز می‌شود. نرخ تورم در ۱۳۹۵ برابر با ۹ و در ۱۳۹۶ برابر ۹.۶ درصد بود. یک سال بعد، در ۱۳۹۷، به ۳۱.۲ درصد رسید؛ یعنی ۲۱.۶ واحد درصد بیشتر از سال قبل داشت.برای مقایسه کوتاه‌تر توصیه می‌کنیم به سراغ نرخ تورم در ۱۰ سال گذشته بروید.
از آن سال به بعد، نرخ تورم هر سال بالای ۳۰ درصد ماند. در سال ۱۳۹۸ برابر ۴۱.۲، در ۱۳۹۹ برابر با ۴۷.۱ و در ۱۴۰۰ برابر ۴۶.۲ درصد بود. در سال ۱۴۰۱ به ۵۳.۱ درصد رسید که بالاترین رقم سالهای کامل است. پس از آن در ۱۴۰۲ به ۴۷.۴ و در سال ۱۴۰۳ به ۳۵.۸ درصد کاهش یافت. اما این کاهش پایدار نبود و در ۱۴۰۴ دوباره به ۴۸.۳ درصد رسید.
میانگین ساده ارقام سالهای ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۴ حدود ۴۰.۰ درصد می‌شود. این رقم بیش از دو برابر میانگین یازده سال قبل است. به همین دلیل نرخ تورم در 20 سال گذشته را باید دو بخش جدا دید. بخش اول، با نوسان و دوره‌های آرام و بخش دوم، با سطحی بالا که بیشتر وقت‌‌‌‌ها از ۴۰ درصد هم می‌گذرد. در ۱۴۰۵ روند صعودی ادامه یافت. رقم فروردین ۵۰.۶ و اردیبهشت ۵۳.۹ درصد بود. در ماه‌های بعد، نرخ به ۵۷.۷، ۶۱.۴، ۶۵.۲ و در شهریور به ۶۸.۴ درصد رسید. یعنی هر ماه حدود ۳.۳ تا ۳.۸ واحد درصد بالاتر رفت.
مهم‌ترین عوامل افزایش نرخ تورم در دو دهه اخیر چه بوده‌اند؟
درباره نرخ تورم در ایران در ۲۰ سال گذشته معمولاً چند عامل مطرح می‌شود. هیچ کدام به تنهایی همه تغییرات را توضیح نمی‌دهد و منبع‌های این مقاله سهم عددی هر عامل را جدا نکرده‌اند.
- عامل نخست؛ رشد نقدینگی است. زمانی که پول بیشتری در اقتصاد باشد، مردم مصرفشان بالا می‌رود و تقاضا افزایش پیدا میکند. چنانچه عرضه با تقاضا همراه نباشد، قیمت‌‌ها نیز بالا می‌رود. افزایش شدید نقدینگی از دلایل ناکامی سیاست‌های کنترلی در سالهای اخیر است.
- دومین عامل کاهش ارزش پول ملی است. زمانی که ارزش پول کم شود، قدرت خرید پایین آمده و کالاها و خدمات نیز گران خواهد شد.
- هزینه تولید عامل سوم است. اگر قیمت مواد اولیه یا دستمزد بالا برود، قیمت نهایی کالا نیز بالا خواهد رفت.
- عامل چهارم اختلالی است که در عرضه و تقاضا وجود دارد.
سخن پایانی
همان‌طور که در این مطلب از وب سایت طلاین خواندیم نرخ تورم در ۲۰ سال گذشته در یک نگاه کلی از ۱۱.۹ درصد در سال ۱۳۸۵ به ۴۸.۳ درصد در سال ۱۴۰۴ رسید و در اردیبهشت ۱۴۰۵ تا ۵۳.۹ درصد بالا رفت و در شهریور از 60 درصد نیز گذر کرد. میزان تورم در ماه‌های سال ۱۴۰۵ از بالاترین رقم سالهای کامل هم گذشته‌اند، هر چند هنوز میانگین یک سال کامل نیستند. در این دو دهه مسیر تورم هرگز مسیری یکنواخت نبود. دهه‌ی نخست با چند اوج و فرود همراه بود و در دهه دوم نرخ تورم هیچ وقت به زیر ۳۰ درصد نرسید.
در پایان این نکته را یادآوری می‌کنیم که در شرایط پر نوسان بازار و در شرایط پر تورم ، سرمایه‌گذاری در بازارهای امنی چون طلا به حفظ ارزش دارایی‌هایتان کمک میکند.
اگر قصد سرمایه‌گذاری در بازار طلا را دارید، خرید طلای آب شده می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای شما باشد. طلاین به عنوان پلتفرم آنلاین و حضوری خرید و فروش طلای آب شده بستری امن و آسان برای این هدف در اختیار کاربران خود می‌گذارد.
سوالات متداول
1. بیشترین نرخ تورم در ۲۰ سال گذشته در چه سالی بود؟
در میان سالهای کامل، بیشترین نرخ مربوط به ۱۴۰۱ با ۵۳.۱ درصد است. در ۱۴۰۵ که هنوز تمام نشده رقم ماهانه تا شهریور به ۶۸.۴ درصد رسیده است.
2. کمترین نرخ تورم در ۲۰ سال گذشته چه سالی بود؟
کمترین نرخ در سال ۱۳۹۵ و برابر با ۹ درصد بود. بعد از آن سال ۱۳۹۶ با ۹.۶ درصد قرار داشت.
