نرخ تورم در سال 1402 به ۴۰٫۷ درصد رسید. طبق گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده در اسفند این سال نسبت به ماه قبل ۲ درصد افزایش یافت و تورم نقطه‌به‌نقطه به ۳۲٫۳ درصد رسید. این ارقام از ادامه رشد هزینه خرید کالاها و خدمات برای خانوارهای ایرانی حکایت دارند. در این مقاله از طلاین، تغییرات تورم را از فروردین تا اسفند ۱۴۰۲ مرور می‌کنیم و آمار مرکز آمار ایران و بانک مرکزی را جداگانه توضیح می‌دهیم. همچنین به تفاوت نرخ تورم در استان‌های کشور و گروه‌های کالایی نیز می‌پردازیم.
فهرست مطالب
نمودار نرخ تورم در سال 1402
جدول نرخ تورم در سال ۱۴۰۲
برای شناخت مسیر تورم در سال ۱۴۰۲، باید نرخ تورم ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه را از هم جدا کنیم. هرکدام از این شاخص‌ها بازه متفاوتی را پوشش می‌دهند و نباید آن‌ها را به جای یکدیگر به کار برد. برای شناخت روند بلندمدت افزایش قیمت‌ها در ایران نیز می‌توان آمار نرخ تورم در 50 سال گذشته را در کنار داده‌های این سال قرار داد.
در گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در اسفند ۱۴۰۲ برابر با ۴۰٫۷ درصد اعلام شد. تورم نقطه‌به‌نقطه این ماه نیز به ۳۲٫۳ درصد رسید و شاخص قیمت مصرف‌کننده نسبت به بهمن ۲ درصد افزایش یافت.
| ماه | تورم ماهانه | تورم نقطه‌به‌نقطه | تورم سالانه |
| فروردین | ۳.۷٪ | ۵۵.۵٪ | ۴۷.۶٪ |
| اردیبهشت | ۲.۸٪ | ۵۴.۶٪ | ۴۹.۱٪ |
| خرداد | ۲٪ | ۴۲.۶٪ | ۴۸.۵٪ |
| تیر | ۱.۹٪ | ۳۹.۴٪ | ۴۷.۵٪ |
| مرداد | ۲.۴٪ | ۳۹.۸٪ | ۴۶.۷٪ |
| شهریور | ۲٪ | ۳۹.۵٪ | ۴۶.۱٪ |
| مهر | ۲.۳٪ | ۳۹.۲٪ | ۴۵.۵٪ |
| آبان | ۲.۲٪ | ۳۹.۲٪ | ۴۴.۹٪ |
| آذر | ۲.۹٪ | ۴۰.۲٪ | ۴۴.۴٪ |
| دی | ۲.۶٪ | ۳۸.۵٪ | ۴۳.۶٪ |
| بهمن | ۱.۴٪ | ۳۵.۸٪ | ۴۲.۵٪ |
| اسفند | ۲٪ | ۳۲.۳٪ | ۴۰.۷٪ |
برای خواندن جدول‌های تورم باید به نوع شاخص توجه کرد. تورم ماهانه تغییر قیمت‌ها را نسبت به ماه قبل می‌سنجد. تورم نقطه‌به‌نقطه، هزینه خرید یک مجموعه کالا و خدمات را با ماه مشابه سال قبل مقایسه می‌کند. تورم سالانه نیز میانگین شاخص قیمت در دوازده ماه منتهی به ماه جاری را با دوره مشابه قبلی می‌سنجد.
در بخش‌های بعد، روند ماهانه تورم از فروردین تا اسفند را به‌ترتیب زمانی می‌آوریم. آمار بانک مرکزی و مرکز آمار ایران نیز جداگانه مطرح می‌شود؛ زیرا ارقام این دو نهاد ممکن است به دلیل تفاوت در روش محاسبه یکسان نباشند.
روند نرخ تورم از فروردین تا خرداد ۱۴۰۲
برای شناخت تغییرات تورم در بهار ۱۴۰۲، باید نرخ هر ماه را جداگانه در نظر بگیریم. در این بخش، آمار فروردین، اردیبهشت و خرداد را بر اساس یک منبع آماری واحد می‌آوریم تا ارقام با هم قابل مقایسه باشند.
تورم فروردین ۱۴۰۲
در فروردین ۱۴۰۲، تورم ماهانه به ۳٫۷ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه ۵۵٫۵ درصد و تورم سالانه ۴۷٫۶ درصد ثبت شد. افزایش ماهانه قیمت‌ها در گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۴ درصد بود. این رقم برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۳٫۵ درصد رسید.
تورم اردیبهشت ۱۴۰۲
در اردیبهشت، تورم ماهانه به ۲٫۸ درصد کاهش یافت. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز از ۵۵٫۵ درصد در فروردین به ۵۴٫۶ درصد رسید. با این حال، تورم سالانه افزایش پیدا کرد و به ۴۹٫۱ درصد رسید. در این ماه، قیمت گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲٫۶ درصد و گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۲٫۸ درصد نسبت به ماه قبل بالا رفت.
تورم خرداد ۱۴۰۲
در خرداد، تورم ماهانه به ۲ درصد رسید و تورم نقطه‌به‌نقطه تا ۴۲٫۶ درصد پایین آمد. این نرخ نسبت به اردیبهشت ۱۲ واحد درصد کمتر بود. تورم سالانه نیز با کاهش ۰٫۶ واحد درصدی، به ۴۸٫۵ درصد رسید.
افت تورم نقطه‌به‌نقطه در خرداد به معنای کاهش قیمت کالاها نبود؛ بلکه سرعت رشد شاخص قیمت نسبت به خرداد سال قبل کمتر شد.خانوارها همچنان با افزایش هزینه‌ها روبه‌رو بودند. برای درک بهتر تغییرات تورم در سال‌های متوالی، می‌توان آمار این دوره را کنار نرخ تورم در سال 1401 قرار داد؛ البته مقایسه باید با توجه به یکسان بودن نوع شاخص انجام شود.
روند نرخ تورم از تیر تا شهریور ۱۴۰۲
در تابستان ۱۴۰۲، نرخ تورم سالانه به‌تدریج کاهش یافت. با این حال، قیمت‌ها همچنان بالا می‌رفتند و خانوارها برای خرید کالاها و خدمات هزینه بیشتری می‌پرداختند. آمار مرکز آمار ایران برای این سه ماه، تصویر دقیق‌تری از تغییرات تورم ارائه می‌کند.
تورم تیر ۱۴۰۲
در تیر ۱۴۰۲، تورم ماهانه به ۱٫۹ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه ۳۹٫۴ درصد و تورم سالانه ۴۷٫۵ درصد ثبت شد. نرخ تورم سالانه نسبت به خرداد ۱ واحد درصد کاهش داشت.
تورم مرداد ۱۴۰۲
در مرداد، تورم ماهانه به ۲٫۴ درصد افزایش یافت و تورم نقطه‌به‌نقطه به ۳۹٫۸ درصد رسید. تورم سالانه با کاهش ۰٫۸ واحد درصدی، به ۴۶٫۷ درصد رسید. افزایش تورم ماهانه به این معنا بود که قیمت‌ها نسبت به تیر دوباره با سرعت بیشتری بالا رفتند.
تورم شهریور ۱۴۰۲
در شهریور، تورم ماهانه به ۲ درصد کاهش یافت. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز با افت ۰٫۳ واحد درصدی، به ۳۹٫۵ درصد رسید. نرخ تورم سالانه در این ماه ۴۶٫۱ درصد بود؛ یعنی ۰٫۶ واحد درصد کمتر از مرداد ثبت شد.
در این سه ماه، نرخ تورم سالانه از ۴۷٫۵ درصد در تیر به ۴۶٫۱ درصد در شهریور رسید. البته پایین آمدن این نرخ به معنای ارزان شدن کالاها نبود؛ میانگین رشد قیمت‌ها نسبت به دوره دوازده‌ماهه قبل کمتر شد. برای مقایسه روند سال‌ها، می‌توان این آمار را در کنار نرخ تورم در5 سال گذشته قرار داد.
روند نرخ تورم از مهر تا آذر ۱۴۰۲
در پاییز ۱۴۰۲، نرخ تورم سالانه همچنان کاهش یافت؛ اما تورم ماهانه در آذر دوباره بالا رفت. این تغییرات به معنای توقف گرانی نبود. قیمت کالاها و خدمات همچنان افزایش پیدا می‌کرد، ولی سرعت رشد آن‌ها در همه ماه‌ها یکسان نبود.
تورم مهر ۱۴۰۲
در مهر ۱۴۰۲، تورم ماهانه خانوارهای کشور به ۲٫۳ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه ۳۹٫۲ درصد و تورم سالانه ۴۵٫۵ درصد ثبت شد. در این ماه، تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به ۰٫۵ درصد رسید و تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات بالاتر بود.
تورم آبان ۱۴۰۲
در آبان، تورم ماهانه به ۲٫۲ درصد کاهش یافت. تورم نقطه‌به‌نقطه روی ۳۹٫۲ درصد باقی ماند و تورم سالانه به ۴۴٫۹ درصد رسید. در این ماه، قیمت گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات نسبت به ماه قبل ۱ درصد و قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۲٫۷ درصد افزایش پیدا کرد.
تورم آذر ۱۴۰۲
در آذر، تورم ماهانه به ۲٫۹ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز از ۳۹٫۲ درصد در آبان به ۴۰٫۲ درصد افزایش یافت. تورم سالانه با کاهش ادامه‌دار به ۴۴٫۴ درصد رسید. در این ماه، شاخص قیمت گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات نسبت به ماه قبل ۴٫۱ درصد بالا رفت. این رقم برای گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۲٫۳ درصد بود.
در پاییز، نرخ تورم سالانه از ۴۵٫۵ درصد در مهر به ۴۴٫۴ درصد در آذر رسید. با این حال، افزایش تورم ماهانه در آذر و رشد تورم نقطه‌به‌نقطه، فشار هزینه‌ها بر خانوارها را حفظ کرد. برای مقایسه با سال بعد، می‌توان در بخش مربوط به سال‌های دیگر به نرخ تورم در سال 1403 اشاره کرد.
روند نرخ تورم از دی تا اسفند ۱۴۰۲
در سه ماه پایانی سال ۱۴۰۲، نرخ تورم سالانه کاهش یافت و در اسفند به ۴۰٫۷ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در این دوره پایین آمد. با این حال، قیمت‌ها در هر سه ماه نسبت به ماه قبل افزایش داشتند.
تورم دی ۱۴۰۲
در دی ۱۴۰۲، تورم ماهانه خانوارهای کشور به ۲٫۶ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه ۳۸٫۵ درصد و تورم سالانه ۴۳٫۶ درصد ثبت شد. در این ماه، قیمت گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات نسبت به آذر ۲٫۴ درصد افزایش یافت. این نرخ برای گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۲٫۷ درصد بود.
تورم بهمن ۱۴۰۲
در بهمن، تورم ماهانه به ۱٫۴ درصد کاهش یافت. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز به ۳۵٫۸ درصد رسید و تورم سالانه روی ۴۲٫۵ درصد قرار گرفت. در این ماه، قیمت گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات نسبت به ماه قبل ۰٫۴ درصد کاهش یافت؛ اما قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۲٫۳ درصد افزایش پیدا کرد.
تورم اسفند ۱۴۰۲
در اسفند، تورم ماهانه به ۲ درصد رسید. تورم نقطه‌به‌نقطه ۳۲٫۳ درصد و تورم سالانه ۴۰٫۷ درصد اعلام شد. تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۱٫۶ درصد بود. این نرخ برای گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۲٫۲ درصد رسید.
روند این سه ماه، کاهش پیوسته تورم سالانه را از ۴۳٫۶ درصد در دی به ۴۰٫۷ درصد در اسفند ثبت کرد. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در همین دوره از ۳۸٫۵ به ۳۲٫۳ درصد رسید. با این حال، کاهش نرخ تورم به معنای پایین آمدن قیمت‌ها نبود؛ سطح عمومی قیمت‌ها در اسفند همچنان نسبت به ماه قبل افزایش یافت.
نرخ تورم سال 1402در گزارش‌های آماری معمولاً به شاخص سالانه اشاره دارد؛ برای تحلیل دقیق‌تر، باید آن را از تورم ماهانه و نقطه‌به‌نقطه جدا کرد.
نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی در سال ۱۴۰۲ چقدر بود؟
بانک مرکزی نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه اسفند ۱۴۰۲ را ۲۶٫۶ درصد اعلام کرد. این رقم در مقایسه با نرخ ۳۲٫۳ درصدی مرکز آمار ایران، ۵٫۷ واحد درصد کمتر بود. اختلاف آمار دو نهاد به تفاوت در شاخص‌ها و روش محاسبه آن‌ها مربوط می‌شد.
نرخ تورم سال 1402بانک مرکزی در گزارش‌های آن دوره با ابهام همراه بود؛ زیرا برخی رسانه‌ها رقم حدود ۵۲٫۳ درصد را بر اساس جدول شاخص تأخیر تأدیه دین منتشر کردند. بانک مرکزی توضیح داد که این شاخص برای محاسبه تأخیر در پرداخت بدهی‌ها به کار می‌رود و نباید آن را نرخ رسمی تورم سالانه دانست.
در همان سال، مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه را ۴۰٫۷ درصد اعلام کرد. این نرخ بر پایه میانگین تغییر شاخص قیمت مصرف‌کننده در دوازده ماه منتهی به اسفند محاسبه شده بود.
نرخ تورم سال ۱۴۰۲ مرکز آمار ایران چقدر بود؟
مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه سال ۱۴۰۲ را ۴۰٫۷ درصد اعلام کرد. طبق گزارش این نهاد، شاخص قیمت مصرف‌کننده خانوارهای کشور در اسفند به ۲۳۰٫۲ رسید. این شاخص نسبت به بهمن ۲ درصد افزایش داشت و در مقایسه با اسفند ۱۴۰۱، ۳۲٫۳ درصد رشد کرد.
نرخ تورم سال 1402 مرکز آمار ایران در سه شاخص اصلی گزارش اسفند مشخص می‌شود:
- تورم ماهانه: ۲ درصد؛ یعنی قیمت‌ها نسبت به بهمن ۱۴۰۲ به‌طور میانگین ۲ درصد افزایش یافتند.
- تورم نقطه‌به‌نقطه: ۳۲٫۳ درصد؛ یعنی خانوارها برای خرید مجموعه یکسانی از کالاها و خدمات نسبت به اسفند سال قبل، به‌طور میانگین ۳۲٫۳ درصد بیشتر هزینه کردند.
- تورم سالانه: ۴۰٫۷ درصد؛ یعنی میانگین شاخص قیمت در دوازده ماه منتهی به اسفند، نسبت به دوره مشابه سال قبل ۴۰٫۷ درصد افزایش داشت.
در اسفند، تورم سالانه نسبت به ماه قبل ۱٫۸ واحد درصد کاهش یافت. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز ۵٫۳ واحد درصد پایین‌تر آمد. با وجود این کاهش، هزینه خرید کالاها و خدمات همچنان بیشتر می‌شد؛ فقط سرعت رشد قیمت‌ها نسبت به دوره‌های پیشین کمتر شده بود. برای پیگیری تغییرات این شاخص در سال بعد، می‌توان آمار نرخ تورم در سال 1405 را نیز در نظر گرفت.
نرخ تورم کالاها و خدمات سالانه استان‌های مختلف ایران در سال ۱۴۰۲
طبق گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در اسفند ۱۴۰۲ در استان‌های کشور یکسان نبود. استان یزد بالاترین نرخ تورم را ثبت کرد و سیستان و بلوچستان کمترین نرخ را داشت. در ۶۸ درصد استان‌ها، تورم سالانه بالاتر از میانگین کشوری ۴۰٫۷ درصد بود. این تفاوت قیمت‌ها و هزینه‌های زندگی، هنگام تصمیم‌گیری اقتصادی و انتخاب روش حفظ ارزش دارایی اهمیت دارد. برای افرادی که به خرید طلا فکر می‌کنند، خرید طلای آب شده نیز یکی از موضوعات مرتبط با حفظ ارزش پول در دوره تورم است.
| استان | نرخ تورم سالانه |
| یزد | ۵۰.۴٪ |
| کردستان | ۴۶.۵٪ |
| اصفهان | ۴۶.۳٪ |
| چهارمحال و بختیاری | ۴۵.۷٪ |
| لرستان | ۴۴.۶٪ |
| کرمانشاه | ۴۵٪ |
| آذربایجان شرقی | ۴۴.۳٪ |
| آذربایجان غربی | ۴۴٪ |
| البرز | ۴۳.۸٪ |
| خراسان جنوبی | ۴۳.۷٪ |
| همدان | ۴۳.۵٪ |
| ایلام | ۴۳.۱٪ |
| خراسان رضوی | ۴۲.۹٪ |
| مرکزی | ۴۲.۴٪ |
| گیلان | ۴۲.۳٪ |
| کهگیلویه و بویراحمد | ۴۲.۳٪ |
| قزوین | ۴۱.۹٪ |
| هرمزگان | ۴۱.۷٪ |
| قم | ۴۱.۵٪ |
| خراسان شمالی | ۴۱.۲٪ |
| اردبیل | ۴۱.۱٪ |
| کرمان | ۴۰.۶٪ |
| گلستان | ۴۰.۵٪ |
| فارس | ۴۰.۳٪ |
| مازندران | ۳۹.۶٪ |
| زنجان | ۳۸.۷٪ |
| خوزستان | ۳۷.۸٪ |
| سمنان | ۳۷.۸٪ |
| بوشهر | ۳۷.۶٪ |
| تهران | ۳۶.۵٪ |
| سیستان و بلوچستان | ۳۵.۹٪ |
| میانگین کشور | ۴۰.۷٪ |
کدام استان‌ها تورم بالاتری از میانگین کشور داشتند؟
بر اساس گزارش منتشرشده در سوم فروردین ۱۴۰۳، پس از یزد، استان‌های کردستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه و لرستان در میان استان‌های دارای تورم بالا قرار گرفتند. استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، البرز، خراسان جنوبی، همدان، ایلام و خراسان رضوی نیز تورمی بالاتر از میانگین کشور داشتند.
| وضعیت تورم سالانه در اسفند ۱۴۰۲ | استان یا شاخص | وضعیت تورم سالانه در اسفند ۱۴۰۲ |
| بیشترین نرخ تورم | یزد | بیشترین نرخ تورم |
| استان‌های بعدی با تورم بالا | کردستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه و لرستان | استان‌های بعدی با تورم بالا |
| کمترین نرخ تورم | سیستان و بلوچستان | کمترین نرخ تورم |
| میانگین تورم سالانه کشور | ۴۰٫۷ درصد | میانگین تورم سالانه کشور |
| سهم استان‌های با تورم بالاتر از میانگین کشور | ۶۸ درصد استان‌ها | سهم استان‌های با تورم بالاتر از میانگین کشور |
چرا نرخ تورم در استان‌ها متفاوت بود؟
هزینه کالاها و خدمات در همه استان‌ها با سرعت یکسانی بالا نرفت. تفاوت در قیمت اقلام مصرفی خانوارها و سهم هر گروه از هزینه‌های زندگی، بر نرخ تورم استانی اثر می‌گذارد. آمار منتشرشده در گزارش اسفند، یزد را در بالاترین جایگاه و سیستان و بلوچستان را در پایین‌ترین جایگاه قرار داد. طبق همان گزارش، تورم سالانه سیستان و بلوچستان حدود ۵ درصد کمتر از میانگین کشوری بود.
سخن پایانی
نرخ تورم در سال 1402 طبق آمار مرکز آمار ایران به ۴۰٫۷ درصد رسید. این نرخ در فروردین ۴۷٫۶ درصد بود و تا اسفند کاهش یافت. با این حال، پایین آمدن نرخ تورم به معنای ارزان شدن کالاها و خدمات نبود. قیمت‌ها در طول سال همچنان افزایش پیدا کردند.
آمار ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه هرکدام جنبه متفاوتی از تغییر قیمت‌ها را شرح می‌دهند. برای شناخت مسیر تغییر قیمت‌ها در سال‌های بعد، می‌توان آمار نرخ تورم در سال 1404 را نیز در کنار داده‌های سال ۱۴۰۲ قرار داد.
سؤالات متداول
بیشترین نرخ تورم در سال ۱۴۰۲ در چه ماهی ثبت شد؟
بیشترین نرخ تورم سالانه در فروردین ۱۴۰۲ با رقم ۴۷٫۶ درصد ثبت شد.
کمترین نرخ تورم در سال ۱۴۰۲ در چه ماهی ثبت شد؟
کمترین نرخ تورم سالانه در اسفند ۱۴۰۲ برابر با ۴۰٫۷ درصد بود.
کدام استان کمترین نرخ تورم در سال ۱۴۰۲ را داشت؟
استان سیستان و بلوچستان کمترین نرخ تورم را در اسفند ۱۴۰۲ ثبت کرد.
کدام استان بیشترین نرخ تورم در سال ۱۴۰۲ را داشت؟
استان یزد در اسفند ۱۴۰۲ بیشترین نرخ تورم را در میان استان‌های کشور داشت.