بر پایه آمار رسمی، نرخ تورم سال 1401 دو عدد نزدیک اما متفاوت دارد. مرکز آمار ایران آن را ۴۵.۸ درصد و بانک مرکزی ۴۶.۵ درصد اعلام کرده است. این اختلاف از تفاوت در پوشش مناطق و سال پایه می‌آید و هیچ ارتباطی به محاسبه اشتباه ندارد. در این مطلب از طلاین، آمار منتشر شده توسط مرکز آمار و گزارش بانک مرکزی را کنار هم خواهیم گذاشت و میزان تورم در ماه‌های مختلف سال را دقیق تر بررسی خواهیم کرد. پس با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
نمودار نرخ تورم در سال 1401
در تصویر زیر می‌توانید نمودار نرخ تورم در 1401 را مشاهده کنید:
جدول نرخ تورم در سال 1401
جدول زیر نرخ تورم سالانه هر ماه از سال ۱۴۰۱ را نشان می‌دهد. داده‌ها از سری زمانی مرکز آمار ایران با سال پایه‌ی ۱۴۰۰ گرفته شده و سه گروه را جدا میکند؛ این سه گروه شامل؛
- کل خانوارهای کشور
- خانوارهای شهری
- خانوارهای روستایی
هستند. تورم سالانه در این جدول، تغییر میانگین قیمت‌های دوازده ماه منتهی به هر ماه نسبت به دوازده ماه پیش از آن است؛ به همین دلیل عدد هر ماه آرام‌تر از قیمت‌های روز تغییر میکند.
| خانوارهای روستایی (درصد) | خانوارهای شهری (درصد) | کل خانوارها (درصد) | ماه های سال ۱۴۰۱ |
| ۴۱.۲ | ۳۸.۳ | ۳۸.۸ | فروردین |
| ۴۰.۲ | ۳۷.۵ | ۳۷.۹ | اردیبهشت |
| ۴۰.۷ | ۳۷.۶ | ۳۸.۱ | خرداد |
| ۴۱.۶ | ۳۸.۲ | ۳۸.۷ | تیر |
| ۴۲.۴ | ۳۸.۷ | ۳۹.۳ | مرداد |
| ۴۳ | ۳۹ | ۳۹.۶ | شهریور |
| ۴۳.۶ | ۳۹.۶ | ۴۰.۲ | مهر |
| ۴۴.۷ | ۴۰.۴ | ۴۱ | آبان |
| ۴۵.۸ | ۴۱.۳ | ۴۱.۹ | آذر |
| ۴۷.۱ | ۴۲.۲ | ۴۲.۹ | دی |
| ۴۸.۶ | ۴۳.۴ | ۴۴.۱ | بهمن |
| ۵۰.۶ | ۴۵ | ۴۵.۸ | اسفند |
در این جدول پایین‌ترین نرخ تورم کل خانوارها مربوط به اردیبهشت با ۳۷.۹ درصد و بالاترین نرخ مربوط به اسفند با ۴۵.۸ درصد است. نرخ اسفند ۱۴۰۰ برابر ۴۰.۲ درصد بود. بنابراین تورم سالانه در یک سال ۵.۶ واحد درصد بالا رفته است. اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۱ بالاترین تورم سالانه ده سال اخیر را تجربه کرد. اگر علاقه‌مند هستید تا دیدگاه بلند مدتی داشته باشید، بررسی نرخ تورم در ۵۰ سال گذشته می‌تواند به شما کمک کند.
روند نرخ تورم از فروردین تا خرداد ۱۴۰۱
تورم سالانه کل خانوارها در فروردین ۳۸.۸ درصد بود. در اردیبهشت به ۳۷.۹ درصد رسید و ۰.۹ واحد درصد کاهش یافت. این تنها ماه سال است که نرخ تورم نسبت به ماه قبل پایین آمد. در خرداد نرخ دوباره ۰.۲ واحد درصد بالا رفت و به ۳۸.۱ درصد رسید. یعنی بهار با افتی کوتاه آغاز شد و قبل از پایان فصل، صعود آرامی را پشت سر گذاشت.
خانوارهای شهری در این سه ماه به ترتیب ۳۸.۳ و ۳۷.۵ و ۳۷.۶ درصد تورم و خانوارهای روستایی به ترتیب ۴۱.۲ و ۴۰.۲ و ۴۰.۷ درصد تورم را تجربه کردند. فاصله روستا و شهر در فروردین ۲.۹ واحد درصد بود و در خرداد به ۳.۱ واحد درصد رسید.
هر دو گروه مسیر مشابهی را رفتند و نقطه پایین سال برای هر دو اردیبهشت بود، اما نرخ تورم برای خانوارهای روستایی در تمام ماهها بالاتر ماند. بهار ۱۴۰۱ فقط بخشی از تصویر کلی است. برای دیدن جایگاه ماهها در چند سال اخیر می‌توانید نرخ تورم در ۵ سال گذشته را مورد بررسی قرار دهید.
روند نرخ تورم از تیر تا شهریور ۱۴۰۱
از تیر تا شهریور، تورم سالانه کل خانوارها بدون وقفه بالا رفت؛ در تیر ماه میزان تورم ۳۸.۷ درصد، در مرداد ۳۹.۳ درصد و در شهریور ۳۹.۶ درصد بود. افزایش تیر نسبت به خرداد ۰.۶ واحد درصد، افزایش مرداد ۰.۶ و افزایش شهریور ۰.۳ واحد درصد بود. مجموع این سه ماه، از پایان خرداد تا پایان شهریور ۱.۵ واحد درصد می‌شود.
نرخ تورم برای خانوارهای شهری در این فصل از ۳۸.۲ به ۳۹ درصد و نرخ تورم برای خانوارهای روستایی از ۴۱.۶ به ۴۳ درصد رسید. از پایان خرداد، شهری‌ها ۱.۴ و روستایی‌ها ۲.۳ واحد درصد افزایش را تجربه کردند. پس رشد نرخ در روستاها تند‌تر بود و فاصله دو گروه در شهریور به ۴ واحد درصد رسید.
تورم ایران در سال ۱۴۰۱ را نمی‌شود با یک شاخص روایت کرد. در شهریور، مرکز آمار ایران تورم نقطه به نقطه را ۴۹.۷ درصد اعلام کرد، در حالی که بانک مرکزی همین شاخص را ۴۴.۹ درصد . ۰.۹ واحد درصد کمتر از مرداد گزارش داده بود. تورم نقطه به نقطه قیمت هر ماه را با داده‌های مشابه همان ماه در سال قبل مقایسه کرده و بنابراین از نرخ سالانه سریع‌تر تغییر میکند. فاصله‌ی ۴.۸ واحد درصدی دو نهاد در یک ماه نشان می‌دهد که چرا باید همیشه کنار هر عدد نوع شاخص نوشته شود.
روند نرخ تورم از مهر تا آذر ۱۴۰۱
تورم سالانه کل خانوارها در مهر ۴۰.۲ درصد، در آبان ۴۱ درصد و در آذر ۴۱.۹ درصد ثبت شد. افزایش ماهانه نرخ در این سه ماه به ترتیب ۰.۶ و ۰.۸ و ۰.۹ واحد درصد بود؛ یعنی شتاب صعود ماه به ماه بیشتر شد. از پایان شهریور تا پایان آذر، نرخ تورم ۲.۳ واحد درصد بالا رفت و از مرز ۴۰ درصد گذشت.
در همین فصل، نرخ تورم برای خانوارهای شهری از ۳۹.۶ به ۴۱.۳ درصد و نرخ تورم برای خانوارهای روستایی از ۴۳.۶ به ۴۵.۸ درصد رسید. افزایش برای خانوارهای روستایی ۲.۲ و افزایش نرخ تورم برای خانوارهای شهری ۱.۷ واحد درصد بود. در آذر نرخ تورم خانوارهای روستایی ۴.۵ واحد درصد بالاتر از نرخ ثبت شده برای خانوارهای شهری قرار گرفت.
اگر در این ماهها به نگهداری ارزش پس انداز فکر می‌کنید، آگاهی از گزینه‌هایی مانند خرید طلای آب شده می‌تواند کمک کننده باشد. فراموش نکنید که هر گزینه را بهتر است با توجه به هزینه و ریسک آن بسنجید.
روند نرخ تورم از دی تا اسفند ۱۴۰۱
آخرین فصل سال، شاهد بیشترین افزایش نرخ تورم بود. نرخ تورم برای کل خانوارها در دی ۴۲.۹ درصد، در بهمن ۴۴.۱ درصد و در اسفند ۴۵.۸ درصد شد. افزایش‌های ماهانه‌ی نرخ در آذر به ترتیب ۱.۰ ، ۱.۲ و ۱.۷ واحد درصد بود. از پایان آذر تا پایان اسفند، نرخ تورم ۳.۹ واحد درصد بالا رفت؛ این بیشترین افزایش فصلی در سال ۱۴۰۱ است.
نرخ تورم خانوارهای شهری از ۴۲.۲ به ۴۵ درصد و نرخ تورم برای خانوارهای روستایی از ۴۷.۱ به ۵۰.۶ درصد رسید. نرخ تورم خانوارهای روستایی در اسفند برای اولین بار در سال ۱۴۰۱ از ۵۰ درصد گذشت و فاصله آن با نرخ تورم شهری به ۵.۶ واحد درصد رسید؛ این بیشترین فاصله دو گروه در طول سال بود. اینکه این روند در سال بعد ادامه پیدا کرد یا متوقف شد، در نرخ تورم در سال ۱۴۰۲ بررسی شده است.
نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی در سال ۱۴۰۱ چقدر بود؟
بانک مرکزی تورم دوازده ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۱ را نسبت به دوازده ماه منتهی به اسفند ۱۴۰۰، ۴۶.۵ درصد اعلام کرد. نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی در سال ۱۴۰۱ بر شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری و با سال پایه ۱۴۰۰ استوار است. پس دامنه آن با آمار کل کشور برابر نیست.
شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری در اسفند ۱۴۰۱ به ۷۹۴.۳ رسید و نسبت به ماه قبل ۶.۶ درصد افزایش پیدا کرد. این جهش ماهانه نشان می‌دهد سال با فشار قیمتی قابل توجه به پایان رسید.
مرجع نرخ تورم سال ۱۴۰۱ بانک مرکزی فقط مناطق شهری است. پس برای مقایسه منصفانه باید آن را با ستون خانوارهای شهری مرکز آمار، یعنی ۴۵ درصد سنجید. در این مقایسه فاصله دو نهاد ۱.۵ واحد درصد است و با عدد کل کشور ۰.۷ واحد درصد تفاوت دارد.
نرخ تورم سال ۱۴۰۱ مرکز آمار ایران چقدر بود؟
نرخ تورم سال ۱۴۰۱ مرکز آمار ایران برای کل کشور و بر پایه سال پایه ۱۴۰۰ برابر ۴۵.۸ درصد بود. در همین سری تورم سالانه خانوارهای شهری در اسفند ۴۵ درصد و خانوارهای روستایی ۵۰.۶ درصد ثبت شد. یعنی عدد کل کشور میانگینی میان شهر و روستا است و فاصله ۵.۶ واحد درصدی این دو گروه را در خود پنهان میکند.
اگر برای تصمیم‌های مالی خانواده فقط یک عدد لازم دارید، عدد کل کشور مناسب است؛ اما برای کسی که هزینه‌های روستایی را دنبال میکند، ستون روستایی واقع‌بینانه‌تر است. در اسفند، تورم ماهانه مرکز آمار ۴.۷ درصد بود و بانک مرکزی ۶.۶ درصد گزارش شد. اختلاف دو نهاد در تورم ماهانه آخرین ماه ۱.۹ واحد درصد بود؛ یعنی بیشتر از اختلاف ۰.۷ واحد درصدی نرخ سالانه بود.
برای دیدن سرانجام این فاصله‌ها در سال‌های بعد می‌توانید به بررسی نرخ تورم در سال ۱۴۰۴ بپردازید. نرخ تورم سالانه ۱۴۰۱ در گزارش مرکز آمار یک محدودیت هم دارد. مردم ۴۸ روز منتظر آمار تورم اسفند بودند و به دلیل تغییر سال پایه، تورم نقطه به نقطه سال ۱۴۰۱ منتشر نشد. به همین دلیل برای دیدن روند ماهانه تورم ایران در سال ۱۴۰۱ باید سری سالانه را مبنا قرار دهیم.
سخن پایانی
همان‌طور که در این مطلب از طلاین خواندید نرخ تورم در سال 1401 بر پایه مرکز آمار ۴۵.۸ درصد و بر پایه بانک مرکزی ۴۶.۵ درصد بود. تورم سالانه کل خانوارها از ۳۷.۹ درصد در اردیبهشت شروع به بالا رفتن کرد و هر ماه تا اسفند افزایش یافت؛ خانوارهای روستایی در تمام ماهها نرخ تورم بالاتری داشتند و در پایان سال این عدد به ۵۰.۶ درصد رسید. اختلاف دو عدد رسمی از پوشش مناطق و سال پایه می‌آید و هر دو نشان می‌دهند ۱۴۰۱ سال تورم بالا بوده است.
سوالات متداول
1. بیشترین نرخ تورم در سال ۱۴۰۱ در چه ماهی ثبت شد؟
در سری سالانه مرکز آمار، بالاترین نرخ در اسفند ثبت شد. ۴۵.۸ درصد برای کل خانوارها، ۴۵ درصد برای خانوارهای شهری و ۵۰.۶ درصد برای خانوارهای روستایی بود.
2. کمترین نرخ تورم در سال ۱۴۰۱ در چه ماهی ثبت شد؟
پایین‌ترین نرخ مربوط به اردیبهشت بود. ۳۷.۹ درصد برای کل خانوارها، ۳۷.۵ درصد برای خانوارهای شهری و ۴۰.۲ درصد برای خانوراهای روستایی ثبت شده بود.