در رکود اقتصادی چه باید کرد؟ در پاسخ به این سوال به طور خلاصه باید گفت که راهکارهایی همچون مدیریت بودجه و درآمد، تصمیم‌گیری‌های عاقلانه مالی، حفظ آرامش روانی، اجتناب از تصمیم‌های عجولانه و احساسی، حفظ سرمایه‌گذاری‌های انجام شده از قبل، داشتن دیدگاهی بلندمدت ، کنترل بدهی‌ها و همچنین سرمایه‌گذاری در دارایی‌های امن مانند طلا و ارز می‌تواند به شما در عبور از دوران رکود کمک کند.
رکود اقتصادی دوره‌ای است که شاید همه ما ایرانی‌ها تا به حال چندین بار تجربه برخورد با آن را داشته‌ایم. زمانی که کشور درآمد مشخصی ندارد و تولید ناخالص ملی بسیار پایین است. قدرت خرید مردم بسیار پایین می‌آید، بیکاری بیشتر شده و بازارها دچار رکود می‌شوند.
در چنین وضعیتی این سوال پیش می‌آید که بهترین کاری که می‌توان انجام داد تا اوضاع مالی بدتر از این نشود چیست؟ چه کارهایی را نباید انجام دهیم؟ در این مقاله از سایت طلاین می‌خواهیم به این سوالات پاسخ دهیم و ببینیم بهترین عملکرد در این دوره چیست و بایدها و نبایدهای پیش رو را به صورت دقیق‌تر بررسی خواهیم کرد. پس با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
رکود اقتصادی چیست و چه تفاوتی با رکود تورمی دارد؟
رکود اقتصادی تعریف دقیق و مشخصی ندارد. اما اگر بخواهیم به طور کلاسیک آن را تعریف کنیم، باید بگوییم:
رکود اقتصادی دوره‌ای است که تولید ناخالص داخلی (GDP) برای حداقل دو فصل متوالی کاهش پیدا کند. رکودی که در ایران شاهد آن هستیم، پدیده‌ای پیچیده‌تر و چندلایه شامل کاهش قدرت خرید، افزایش بیکاری، رکود بازارها و در عین حال تورم بالا است.
رکود تورمی نیز وضعیتی اقتصادی است که رشد اقتصادی به شدت کاهش یافته یا متوقف شده است و از طرف دیگر قیمت‌ها هم در حال افزایش هستند. یکی از بدترین عوارضی که به دنبال رکود تورمی می‌آید، افزایش بیکاری است.
این وضعیت همزمان با افزایش قیمت‌ها یا تورم رخ می‌دهد. در رکود تورمی اقتصاد در حال رشد نیست، اما قیمت‌ها در حال افزایش هستند. وضعیتی که کشور ما در حال حاضر با آن روبرو است. یکی از مثال‌های معروف برای رکود تورمی، وضعیتی است که در سال 1970 در سطح جهانی رخ داد. در آن زمان قیمت جهانی نفت به طور چشمگیری افزایش پیدا کرد و باعث تورم شدید در کشورهای توسعه یافته شد.
نشانه های رکود اقتصادی چیست؟
رکود اقتصادی نشانه‌های زیادی دارد. اکثر این نشانه‌ها در حال حاضر در کشور ما وجود دارد و نظر اقتصاددانان در مورد آینده ایران خیلی جالب نیست. خیلی از کارشناسان اقتصادی آینده ایران را تاریک و ناجالب پیش‌بینی کرده‌اند. هر چند در حال حاضر هم این نشانه‌ها در آن دیده می‌شود:
- کاهش قدرت خرید مردم و کاهش محسوس تقاضا در بازارها
- افزایش آمار اخراج و کند شدن استخدام در شرکت‌ها
- افزایش نرخ بیکاری
- کاهش ارزش پول ملی
- افت شاخص‌های بورسی و سرد شدن بازار مسکن
- کاهش درآمد بیزنس‌های کوچک و متوسط
- افزایش مطالبات معوق بانکی و سخت‌گیری در اعطای اعتبار
حالا که تعریف دقیق رکود اقتصادی را دانستیم، باید ببینیم که در رکود اقتصادی چه باید کرد و چه کارهایی را نباید انجام داد.
در زمان رکود اقتصادی چه باید کرد؟
عملکرد ما در زمان رکود اقتصادی بسیار مهم است. در صورتی که عملکرد درستی در این زمان داشته باشیم، نه تنها از بدتر شدن وضعیت اقتصادی خود جلوگیری می‌کنیم، ممکن است حتی در این زمان هم بتوانیم ثروت بسازیم.
شاید به نظرتان خرید دارایی‌هایی مثل خرید طلای آب شده یا دلار، روش‌های خوبی به نظر برسد؛ اما بهتر است گزینه‌ها و روش‌های دیگر را هم در نظر داشته باشید. در این بخش می‌خواهیم بررسی کنیم که در رکود اقتصادی چه باید کرد و یک لیست از کارهایی که باید در زمان رکود اقتصادی انجام داد را معرفی کنیم.
1. بودجه خود را مجددا بررسی کنید
الان وقت آن است که با ذره‌بین به بودجه ماهانه خود نگاه کنید. ورودی شما دقیقا کجا می‌رود؟ چه مخارجی ضروری هستند و باید از چه مخارجی صرف نظر کرد؟ نیازهای اصلی مانند خوراک، قبوض، اجاره خانه، هزینه‌های حمل و نقل و… را بر خواسته‌های غیرضروری ترجیح دهید و برای مخارج خود اولویت‌بندی کنید.
باید بدانید که مدت زمانی طول می‌کشد تا بازار از رکود اقتصادی گذر کرده و به حالت عادی برگردد (به طور متوسط حدود ۱۸ ماه و طولانی‌ترین دوره بهبودی پنج سال طول می‌کشد). به عنوان یک سرمایه‌گذار باید مطمئن شوید که نقدینگی لازم برای تحمل یک دوره بهبودی طولانی و بی‌ثبات را دارید. داشتن ذخایر مالی برای هزینه‌های اضطراری، می‌تواند شما را از فروش سهام در زمانی که اقتصاد در رکود است و بازارهای سهام در رکود هستند، باز دارد. کاهش عملکرد پرتفوی و ارزش دارایی‌ها می‌تواند بر همه حوزه‌های برنامه مدیریت سرمایه‌گذاری شما تأثیر بگذارد، بنابراین ارزش دارد که در چارچوب رکود طولانی مدت بازار، در این تصمیمات تجدید نظر کنید.
2. شروع به پس‌انداز کنید
همان‌طور که مشخص است است، آینده اقتصاد ایران از نظر هوش مصنوعی و تحلیلگران اقتصادی با توجه به روند فعلی چندان جالب و روشن نیست، بنابراین داشتن پس‌انداز و سرمایه‌گذاری، می‌تواند یکی از روش‌های نجات‌بخش باشد.
اگر در این وضعیت درآمد دارید، سعی کنید کمی از آن را کنار بگذارید، حتی اگر هر ماه مبلغ بسیار کمی باقی بماند. این پس‌انداز می‌تواند در صورت وقوع یک اتفاق غیرمنتظره مثل از دست دادن شغل یا وقوع یک اتفاق غیرمنتظره مانند بیماری، به داد شما برسد.
3. بدهی‌های با سود بالا را پرداخت کنید
یکی از مهم‌ترین پاسخ‌ها به این سوال که در رکود اقتصادی چه باید کرد این است که بدهی‌های خود را صاف کنید! بدهی‌های با سود بالا در دوران سخت اقتصادی مثل لنگری هستند که شما را به سمت پایین می‌کشند. اگر بار بدهی خودتان را کمتر کنید، خیالتان راحت‌تر شده و استرس شما کاهش پیدا می‌کند. در صورتی هم که بعدا درآمدتان کاهش یابد، دیگر نگران بدهی خود نیستید.
4. چند منبع درآمد متنوع داشته باشید
در رکود اقتصادی، امنیت شغلی می‌تواند خیال شما را از بابت هزینه‌هایتان راحت کند. اگر مهارتی دارید که می‌توانید به صورت فریلنسری کار کنید، به دیگران مشاوره دهید یا به صورت پاره وقت کار کنید، روی آن حساب کنید. انجام چند کار به طور همزمان به ثبات مالی شما کمک می‌کند.
5. رزومه و مهارت‌های خود را تقویت کنید
برای تقویت مهارت‌های خود و توانایی کار بر اساس روش‌های روز، وقت بگذارید. رزومه خود را به‌روزرسانی کنید، پروفایل لینکدین خود را بهبود ببخشید و در دوره‌های آموزشی برای بهبود توانایی‌هایتان شرکت کنید یا گواهینامه بگیرید. به این ترتیب، اگر بازار کار تنگ‌تر شود، آماده تغییر هستید و می‌توانید با تغییرات، سریع‌تر کنار بیایید. کسب و کار خود را آنلاین کنید و در صورت امکان یک سایت اینترنتی راه‌اندازی کنید.
6. اعتبار خود را حفظ کنید
در صورتی که در حال حاضر در حال پرداخت قسط تسهیلات خود هستید، سعی کنید با پرداخت به موقع، اعتبار بانکی خود را حفظ کنید. شاید الان به فکر دریافت وام بعدی نباشید، اما حفظ اعتبار به شما کمک می‌کند تا در صورت نامناسب بودن شرایط مالی، بتوانید به راحتی تسهیلات بانکی مانند انواع وام بانک رفاه را دریافت کنید.
7. آگاه باشید، اما وحشت نکنید
یکی از پاسخ‌های مهم در جواب این سوال که در رکود اقتصادی چه باید کرد، حفظ آرامش روانی است. شنیدن اخبار ناگوار اقتصادی می‌توانند تا حد زیادی روی روان شما تاثیر بگذارند، بنابراین اخباری که به شما کمک می‌کند تا به روز باشید مانند احتمال کاهش قیمت طلا در روزهای آینده را دنبال کرده و از اخبار بیهوده و تکرار چند باره آنها خودداری کنید. اخبار را از منابع قابل اعتماد پیگیری کنید و سعی کنید انتخاب‌های آگاهانه انجام دهید.
8. در مورد مسائل مالی با خانواده صحبت کنید
اگر در مسئولیت‌های مالی با شریک زندگی یا یکی از اعضای خانواده خود مشترک هستید، در این مورد به طور شفاف صحبت کنید. حتما در مورد تغییرات درآمد، هزینه‌ها و اولویت‌ها به طور واضح صحبت کنید. داشتن یک رویکرد تیمی می‌تواند استرس را کاهش داده و به همه کمک کند تا در این موقعیت همراهی و همدلی داشته باشند.
9. دیدگاه بلندمدت داشته باشید
در طول ۵۰ سال گذشته، هفت رکود اقتصادی رخ داده است و بسیاری از افراد از این موقعیت‌ها به سود خود استفاده کرده‌اند. داشتن برنامه‌های صحیح پس‌انداز و تمرکز بر اهداف مالی بلندمدت، عملکردهای محتاطانه‌ای هستند که به شما در دوره‌های رکود کمک می‌کنند و حتی رکود برای یک سرمایه‌گذار که دید بلندمدتی دارد، می‌تواند یک فرصت مناسب باشد.
10. شروع به خرید دارایی‌های ارزشمند کنید و سرمایه‌گذاری را ادامه دهید
در نهایت یکی از مهم‌ترین و البته محبوب‌ترین اقداماتی که سرمایه‌گذاران و حتی افراد عادی در این دوره انجام می‌دهند، خرید دارایی‌های دفاعی مانند طلا، دلار، دارایی‌های ضروری است. به عنوان مثال طلا همواره یکی از پرسودترین و پربازده‌ترین دارایی‌هایی است که توسط مردم خریداری شده است. بنابراین با خرید طلا می‌تواند یکی از راه‌های حفظ ارزش پول در برابر تورم باشد.
داشتن یک سبد سرمایه‌گذاری یکی دیگر از مواردی است که باید آن را جدی بگیرید. ممکن است در این زمان بازار سهام سقوط کند، اما هنوز هم بازار طلا یا دلار، صندوق‌های درآمدی و … گزینه‌های خوبی هستند. در این راه مطمئن شوید که سبد متنوعی از دارایی‌ها را خریداری کنید و بیش از حد ریسک نکنید.
در زمان رکود اقتصادی چه کارهایی را نباید کرد؟
تا به اینجا به این سوال پاسخ دادیم که در رکود اقتصادی چه باید کرد. در ادامه می‌خواهیم به این بپردازیم که چه کارهایی را نباید در این دوره انجام دهیم و چه کارهایی وضعیت مالی ما را بدتر می‌کند.
1. بدهی‌های جدید به وجود نیاورید
معمولا با افزایش تورم و رکود اقتصادی، خیلی از افراد به دنبال دریافت وام مانند انواع وام بانک مهر ایران هستند تا بتوانند راحت‌تر هزینه‌های زندگی را پرداخت کنند. اما بهتر است شما از این اقدام خودداری کنید. وجود بدهی‌ها در زمان رکود اقتصادی وضعیت مالی شما را بدتر می‌کند. برای دریافت وام بهتر است منتظر شوید تا شرایط کمی بهتر شود.
2. از ضمانت دیگران صرف نظر کنید!
ضامن شدن برای دیگران در زمان رکود اقتصادی برابر است با پرداخت اقساط آنها. بله درست است! وقتی که فردی از شما درخواست می‌کند که ضامن او شوید، با شروع دوران رکود، احتمالا اوضاع مالی وی نابسامان خواهد شد. به همین دلیل ممکن است مجبور شوید تا مدت‌ها قسط‌های وام وی را پرداخت کنید. پس بهتر است در این دوره تا می‌توانید ضمانت کسی را قبول نکنید.
3. از خریدهای بزرگ و عجولانه پرهیز کنید
زمان رکود اقتصادی، وقت خوبی برای خرید خانه، ماشین جدید یا یک مسافرت لاکچری و طولانی نیست! سعی کنید هزینه‌های سنگین برای خودتان نتراشید و تا می‌توانید اوضاع را تحت کنترل خود قرار دهید. تنها هزینه‌های ضروری را در اولویت قرار دهید.
4. فریب طرح‌های سریع پولدار شدن را نخورید
کلاهبرداران در زمان‌هایی که اوضاع از همیشه بدتر است، بیشتر پیشرفت می‌کنند. آن هم به دلیل فریب دادن افرادی که به فکر سریع پولدار شدن در اوضاع اقتصادی نامناسب هستند. اگر یک پیشنهاد شغلی بیش از حد خوب به نظر می‌رسد، احتمالا یک فریب بیشتر نیست! بنابراین مراقب پیشنهادهای سرمایه‌گذاری، پیشنهادهای شغلی یا شغل‌های جانبی که وعده یک پول سریع و تضمین‌شده را می‌دهند، باشید.
5. به شغل خودتان اعتماد نکنید
حتی اگر شرکت شما یا موقعیت شغلی که دارید، پایدار به نظر می‌رسد، یک پلن دوم برای اوضاع رکود داشته باشید. هیچ چیز در رکود اقتصادی تضمین شده نیست. بنابراین هوشیار باشید و بیش از حد به خودتان مغرور و مطمئن نباشید. داشتن یک شغل جانبی یا یک پلن دوم در زمان بروز مشکلاتی مثل اخراج شدن یا ورشکستگی، می‌تواند نجات‌دهنده شما باشد. هر چند در این وضعیت حواستان باشد که وظایف شغلی خود را به بهترین نحو ممکن انجام داده و از غفلت در این باره بپرهیزید.
6. سلامت روان را نادیده نگیرید
استرس مالی می‌تواند بر سلامت شما تأثیر بگذارد. مشکلات و نگرانی‌ها را در خود نگه ندارید. با یک فرد مطمئن صحبت کنید. چه یک دوست، یک مشاور مالی یا مشاور روانشناس! درخواست در یک چنین موقعیتی نشانه قدرت است. از درخواست و کمک گرفتن خجالت نکشید.
7. شبکه‌سازی را متوقف نکنید
حتی اگر به دنبال یک شغل جدید نیستید، ارتباطات خود را حفظ کنید. با همکاران سابقتان در ارتباط باشید. در رویدادهای آنلاین شرکت کنید یا به گروه‌های حرفه‌ای و موفق بپیوندید. در صورت امکان در رویدادهای شبکه‌سازی و ایجاد کسب و کار شرکت کنید. مثبت و خوش‌برخورد باشید. زیرا در حال حاضر ایجاد روابط می‌تواند منجر به فرصت‌های جدید در آینده شود.
8. وحشت نکنید و تمام سرمایه‌گذاری‌های خود را نفروشید
در صورتی که واقعا به پول نیاز دارید، در این دوره می‌توانید بخشی از سرمایه‌گذاری خود را بفروشید. بازار بالا و پایین زیاد دارد و این بازی حالا حالاها ادامه دارد. اگر در طول بازارهای نزولی یا رکود اقتصادی سرمایه خود را بفروشید، احتمالا بزرگترین سودی را که اغلب هنگام رکود بازار رخ می‌دهد، از دست خواهید داد. در همین راستا خواندن مقالاتی مانند این روزها طلا بخریم یا بفروشیم نیز می‌تواند به شما کمک کند.
9. خودتان را با دیگران مقایسه نکنید
این مورد بسیار مهمی است. ممکن است افرادی را ببینید که به نظر می‌رسد حالشان خوب است، هنوز هم در حال سفر، خرید یا غذا خوردن در رستوران هستند. اما شما از وضعیت آنها خبر ندارید. بنابراین هرگز خودتان را با دیگران مقایسه نکنید.
رکود اقتصادی چقدر طول می‌کشد؟
معمولا رکودهای اقتصادی از 6 تا 18 ماه طول می‌کشند. اما رکودهای شدید ممکن است تا چند سال آثار منفی خود را بر اقتصاد بر جای بگذارند. مدت رکود اقتصادی به وضعیت کشور، علت بحران و شدت آن بستگی دارد.
البته ممکن است استثنا هم وجود داشته باشد و رکودهای شدید هم کمتر از یک سال به پایان برسند. در جدول زیر چند رکود واقعی در تاریخ را آورده‌ایم:
| دوره رکود | مدت رکود | ویژگی |
| آمریکا، 2001 | 8 ماه | رکود نسبتا کوتاه |
| آمریکا، بحران 2008 | 18 ماه | بحران مالی شدید |
| آمریکا، بحران کرونا، 2020 | 2 ماه | رکود کوتاه اما بسیار شدید |
| رکود بزرگ آمریکا، دهه 1930 | 43 ماه | رکود بسیار عمیق و طولانی |
نکته مهم در این باره این است که کوتاه بودن رکود لزوما به معنی کم بودن خسارت اقتصادی آن نیست.
در رکود اقتصادی بهترین سرمایه‌گذاری چیست و پولمان را کجا نگه داریم؟
از دید یک تحلیلگر اقتصادی و با در نظر گرفتن شرایط کشور ایران، نمی‌توان بهترین نوع سرمایه‌گذاری در دوران رکود اقتصادی را لزوما طلا، دلار یا مسکن دانست. بلکه باید نوعی از دارایی را در نظر گرفت که بتواند ارزش پول شما را حفظ کند، ریسک قابل‌کنترلی داشته باشد و در زمان مناسب امکان کسب سود را فراهم کند. هر چند نقش طلا در رکود اقتصادی ایران غیر قابل چشم‌پوشی است و اولین چیزی که با تورم به ذهن مردم می‌رسد، حفظ دارایی‌های خود با طلا است. انتخاب بهترین دارایی به سه عامل زیر بستگی دارد:
- شدت رکود
- میزان تورم
- مدت زمانی که می‌خواهید سرمایه‌گذاری کنید
با توجه به اینکه درباره رکود اقتصادی سؤال می‌کنید، ابتدا گزینه‌ها را بررسی کرده و بعد می‌گوییم در چه شرایطی هر کدام مناسب‌تر هستند. اگر رکود اقتصادی در ایران مدنظر باشد، باید یک عامل مهم تفاوت رکود اقتصادی با رکود تورمی را در نظر گرفت.
در رکود تورمی، اقتصاد با ضعف فعالیت اقتصادی و هم زمان با افزایش سطح عمومی قیمت‌ها مواجه است. در چنین شرایطی، نگهداری تمام سرمایه به صورت پول نقد ممکن است قدرت خرید را کاهش دهد. درحالی‌که خرید یک دارایی در قیمت نامناسب نیز می‌تواند زیان‌آور باشد. بنابراین به جای انتخاب یک دارایی واحد، بهتر است سه هدف را دنبال کنید:
- حفظ نقدینگی: برای هزینه‌های ضروری و فرصت‌های احتمالی
- حفظ ارزش سرمایه: با بررسی دارایی‌هایی مانند طلا و ارز، متناسب با وضعیت تورم و بازار
- کسب بازده: با ورود حساب شده به فرصت‌های سرمایه‌گذاری که قیمت مناسبی دارند
نسبت هر بخش به کل سرمایه باید با توجه به میزان دارایی، نیازهای مالی و تحمل ریسک تعیین شود. به طور کلی می‌توان در این زمینه‌ها سرمایه‌گذاری کرد:
- طلا؛ برای حفظ ارزش سرمایه در شرایط تورمی و بحرانی
- دلار و ارزهای خارجی؛ در صورت کاهش ارزش پول ملی
- بورس؛ برای سرمایه‌گذاری در زمان افت قیمت‌ها
- مسکن؛ برای سرمایه‌گذاری بلندمدت
سخن پایانی
در این مقاله به این سوالات پاسخ دادیم که در رکود اقتصادی چه باید کرد و چه نباید کرد. همان‌طور که دیدید مدیریت بودجه و درآمد، تصمیم‌گیری‌های عاقلانه مالی، حفظ آرامش روانی، اجتناب از تصمیم‌های عجولانه و احساسی، حفظ سرمایه‌گذاری‌های انجام شده از قبل و… می‌توانند به شما کمک کنند تا این دوره را بهتر بگذرانید.
سرمایه‌گذاری در طلا و به خصوص طلای آب شده یکی از مواردی است که همیشه سوددهی خوبی به همراه دارد و معمولا برای کسی پشیمانی به بار نیاورده است. پس چنانچه قصد سرمایه‌گذاری در بازار طلای آب شده را دارید، طلاین در کنار شما عزیزان است. در طلاین شما از حداقل 10 سوت می‌توانید سرمایه‌گذاری خود را آغاز کنید.
سوالات متداول
1. آیا در شرایط رکود اقتصادی بهتر است طلا بخریم؟
خرید طلا در شرایط رکود اقتصادی می‌تواند در بلندمدت، سود خوبی به همراه داشته باشد. هر چند باید بازارهای مالی را به خوبی رصد کنید و عجولانه تصمیم نگیرید.
2. چقدر زمان می برد تا یک اقتصاد از رکود خارج شود؟
معمولا رکودهای اقتصادی از 6 تا 18 ماه طول می‌کشند. اما رکودهای شدید ممکن است تا چند سال آثار منفی خود را بر اقتصاد بر جای بگذارند.
منابع: opus111group.com / schwab.com
