نرخ بیکاری در ایران 1404 طبق گزارش مرکز آمار ایران ۷.۵ درصد بوده است. این عدد ۰.۱ واحد درصد کمتر از سال پیش از آن است. اما این عدد همه ماجرا نیست. نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله به ۲۰.۳ درصد رسید و نرخ مشارکت اقتصادی هم پایین‌تر آمد. در این نوشته از طلاین آمار فصلی نرخ بیکاری، تفاوت زنان و مردان، وضعیت جوانان و ساعت کار شاغلان را مقایسه می‌کنیم تا تصویری روشن از جوانب مختلف بازار کار در سال ۱۴۰۴ به دست آوریم. همچنین بررسی می‌کنیم که چرا بهار ۱۴۰۵ متفاوت بود.
فهرست مطالب
جدول نرخ بیکاری در ۱۴۰۴
جدول زیر نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر را در چهار فصل ۱۴۰۴ نشان می‌دهد:
| فصل | نرخ بیکاری |
| بهار ۱۴۰۴ | ۷.۳ درصد |
| تابستان ۱۴۰۴ | ۷.۴ درصد |
| پاییز ۱۴۰۴ | ۷.۸ درصد |
| زمستان ۱۴۰۴ | ۷.۶ درصد |
| میانگین سالانه | ۷.۵ درصد |
روند فصلی نشان می‌دهد نرخ بیکاری از بهار تا پاییز آرام بالا رفت و در زمستان اندکی پایین آمد. این آمار در جدول نرخ بیکاری در ایران به صورت رسمی آمده است.
نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۴ چقدر بود؟
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، ۷.۵ درصد از جمعیت فعال، یعنی کسانی که شاغل بودند یا به دنبال کار می‌گشتند، بیکار بوده‌اند. این رقم نسبت به ۷.۶ درصد در سال ۱۴۰۳ اندکی کمتر است. جمعیت شاغل ۱۵ ساله و بیشتر به ۲۴ میلیون و ۸۲۲ هزار نفر رسید و فقط ۳۴ هزار نفر نسبت به سال قبل بیشتر شد. در همان سال، جمعیت غیرفعال اقتصادی، شامل دانش آموزان، دانشجویان، خانه‌داران و بازنشستگان، حدود ۷۹۱ هزار نفر افزایش یافت و به ۳۹ میلیون و ۳۱۱ هزار نفر رسید.
از نظر سهم هر بخش از اشتغال، خدمات با ۵۳.۲ درصد در صدر بود. صنعت ۳۲.۸ درصد و کشاورزی ۱۳.۹ درصد را به خود اختصاص دادند. نکته‌ی مهم این است که شمار شاغلان تقریباً ثابت ماند و شمار غیرفعالان بیشتر شد. پس بخشی از کاهش نرخ بیکاری می‌تواند از کنار رفتن افراد از بازار کار بیاید. اگر در کنار این آمار، وضعیت پس‌انداز و دارایی خود را هم می‌سنجید، قیمت طلای آب شده می‌تواند یکی از موضوعات حیاتی برای دنبال کردن باشد.
نرخ مشارکت اقتصادی در سال ۱۴۰۳ چقدر بود؟
نرخ مشارکت اقتصادی نشان می‌دهد چند درصد از افراد ۱۵ ساله و بیشتر شاغل هستند یا دنبال کار می‌گردند. این نرخ در ۱۴۰۴ برابر ۴۰.۶ درصد بود و نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۰.۴ واحد درصد کاهش یافت. بر پایه جدول مرکز آمار سهم مردان از این شاخص ۶۷.۹ درصد و سهم زنان فقط ۱۳.۴ درصد بود. در نقاط شهری ۴۰.۲ درصد و در نقاط روستایی ۴۱.۹ درصد گزارش شده است.
در میان فصل‌ها، زمستان کمترین مشارکت را داشت. نرخ مشارکت زمستان ۱۴۰۴ برابر ۳۹.۷ درصد بود و حدود ۰.۴ واحد درصد کمتر از زمستان قبل بود. وقتی مشارکت پایین می‌آید، یعنی بخشی از افراد در سن کار از جست و جوی شغل کنار کشیده‌اند. این افراد در آمار بیکاری محاسبه نمی‌شوند.
میزان نرخ بیکاری جوانان بین ۱۵ تا ۲۴ سال در ۱۴۰۴
جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله همچنان بالاترین نرخ بیکاری را دارند. این نرخ در ۱۴۰۴ به ۲۰.۳ درصد رسید و ۰.۲ واحد درصد از سال ۱۴۰۳ بیشتر شد. مرکز آمار نرخ را برای زنان این گروه سنی ۳۲.۲ درصد و برای مردان ۱۷.۵ درصد اعلام کرده است. یعنی بیکاری زنان جوان تقریباً دو برابر مردان جوان است.
این تفاوت میان جمعیت شهری و روستایی هم دیده می‌شود؛ نرخ بیکاری ۲۱.۲ درصد در نقاط شهری و ۱۷.۹ درصد در نقاط روستایی بود. برای مقایسه دقیق‌تر، نرخ بیکاری در شهرهای ایران را بررسی کنید. در فصل‌ها نیز نرخ جوانان از ۱۹.۷ درصد در بهار به ۲۱.۵ درصد در پاییز رسید و در زمستان ۲۱.۲ درصد ماند.
میزان نرخ بیکاری گروه بین ۱۸ تا ۳۵ در ۱۴۰۴
در گروه ۱۸ تا ۳۵ ساله، نرخ بیکاری سال ۱۴۰۴ برابر ۱۵ درصد بود. این عدد نسبت به ۱۴.۷ درصد سال ۱۴۰۳ حدود ۰.۳ واحد درصد افزایش را نشان می‌دهد. این گروه دقیقاً کسانی هستند که تازه وارد بازار کار شده‌اند یا قصد ورود دارند. به همین دلیل، رشد این شاخص در سالی که نرخ کل کاهش یافت، نگران کننده‌تر از عدد کلی است.
بر اساس داده‌های مرکز آمار، در این گروه سنی نرخ بیکاری مردان ۱۲.۱ درصد و زنان ۲۶ درصد بود. نقاط شهری ۱۵.۷ درصد و نقاط روستایی ۱۲.۳ درصد را ثبت کردند. فاصله‌ی میان زنان و مردان در این گروه هم بیش از دو برابر است.
چند درصد مردم کمتر از ۴۴ ساعت در هفته در سال ۱۴۰۴ کار کردند؟
این شاخص به اشتغال ناقص معروف است. منظور شاغلانی هستند که به دلایل اقتصادی کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار می‌کنند و برای کار بیشتر آماده‌اند. طبق گزارش مرکز آمار ۷.۶ درصد از شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر در ۱۴۰۴ در این وضعیت بودند. توجه کنید که این درصد از کل شاغلان است.
این گروه در آمار بیکاری دیده نمی‌شوند، چون به هر حال شاغل حساب می‌شوند. نکته مهم این است که درآمد و امنیت شغلی‌شان از شاغلان تمام وقت کمتر است. پس نرخ بیکاری ۷.۵ درصدی تصویر کامل فشار بازار کار را نشان نمی‌دهد.
چند درصد مردم بیشتر از ۴۹ ساعت در هفته در سال ۱۴۰۴ کار کردند؟
این دسته از جمعیت آماری، شاغلانی هستند که ساعت کار بسیار بالایی دارند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، ۳۸.۴ درصد شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر در ۱۴۰۴ بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار کرده‌اند. این درصد هم مانند شاخص پیشین از کل شاغلان محاسبه شده است. یعنی نزدیک به چهار نفر از ده شاغل، ساعت کاری بسیار بیشتر از معمول داشته‌اند.
کنار هم گذاشتن این دو عدد تصویر روشن‌تری به ما می‌دهد. در یک سو ۷.۶ درصد شاغلان کار کافی ندارند و در سوی دیگر ۳۸.۴ درصد زیر بار ساعت‌های طولانی هستند. این ترکیب نشان می‌دهد توزیع ساعت کار در بازار کار ایران متعادل نیست.
نرخ بیکاری زنان و مردان در ایران طی سال ۱۴۰۴ چقدر بود؟
بر اساس جدول مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری مردان در ۱۴۰۴ برابر ۶ درصد و نرخ بیکاری زنان ۱۵ درصد بود. یعنی نرخ بیکاری زنان ۲.۵ برابر مردان شد. در سال ۱۴۰۳ این دو عدد ۶.۲ و ۱۴.۳ درصد بودند. پس در حالی که بیکاری مردان اندکی کم شد، بیکاری زنان ۰.۷ واحد درصد بالا رفت.
شکاف در فصل‌ها هم دیده می‌شود. در پاییز ۱۴۰۴ نرخ بیکاری مردان ۶.۱ درصد و زنان ۱۶ درصد بود. نسبت اشتغال هم گویا است. طبق مرکز آمار در سال ۱۴۰۴ این نسبت برای مردان ۶.۸ درصد و برای زنان فقط ۱۱.۴ درصد بود. بنابراین زنان هم کمتر وارد بازار کار می‌شوند و هم سخت‌تر شغل پیدا می‌کنند.
نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ چه تغییری داشت؟
مقایسه‌ی شاخص‌های اصلی دو سال در جدول زیر آمده است:
| شاخص | ۱۴۰۳ | ۱۴۰۴ |
| نرخ بیکاری کل | ۷.۶ درصد | ۷.۵ درصد |
| نرخ مشارکت اقتصادی | ۴۱ درصد | ۴۰.۶ درصد |
| بیکاری ۱۵ تا ۲۴ ساله‌ها | ۲۰.۱ درصد | ۲۰.۳ درصد |
| بیکاری ۱۸ تا ۳۵ ساله‌ها | ۱۴.۷ درصد | ۱۵ درصد |
| بیکاری مردان | ۶.۲ درصد | ۶ درصد |
| بیکاری زنان | ۱۴.۳ درصد | ۱۵ درصد |
اگر علاقه‌مند به مطالعه بیشتر نرخ بیکاری در ایران ۱۴۰۳ هستید، پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات از منابع معتبر استفاده کنید. نتیجه این جدول این است که شاخص کل کمی بهتر شد، ولی جوانان و زنان وضع بهتری پیدا نکردند.
بعد از ۱۴۰۴ هم تصویر تغییر کرد. نرخ بیکاری بهار۱۴۰۵ به ۹.۱ درصد رسید، در حالی که در زمستان ۱۴۰۴ برابر ۷.۶ درصد بود. نرخ بیکاری ۱۵ تا ۲۴ ساله‌ها هم در همان فصل به ۲۳.۴ درصد رسید.
سخن پایانی
نرخ بیکاری در ایران ۱۴۰۴ برابر ۷.۵ درصد بود، اما نرخ مشارکت ۰.۴ واحد درصد پایین آمد، شاغلان فقط ۳۴ هزار نفر بیشتر شدند و بیکاری جوانان و زنان بالا رفت. از طرف دیگر ۷.۶ درصد شاغلان کار کافی نداشتند و ۳۸.۴ درصد بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار کردند. بهار ۱۴۰۵ با نرخ ۹.۱ درصد نشان داد این کاهش پایدار نبوده است. طلاین پیشنهاد می‌کند هنگام تصمیم‌های مالی، فقط به عدد کلی بسنده نکنید و جزئیات هر گروه را هم ببینید.
سوالات متداول
1. نرخ بیکاری ایران در ۱۴۰۴ چند درصد بود؟
طبق اسناد مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر ۷.۵ درصد بود.
2. در کدام فصل ۱۴۰۴ بیشترین نرخ بیکاری ثبت شد؟
پاییز با ۷.۸ درصد بیشترین نرخ را داشت و بهار با ۷.۳ درصد کمترین نرخ را داشت.
3. نرخ بیکاری بهار ۱۴۰۵ چقدر شد؟
بر اساس داده‌های مرکز آمار، نرخ بیکاری بهار ۱۴۰۵ برابر ۹.۱ درصد بود.
4. کدام گروه بیشترین نرخ بیکاری را در ۱۴۰۴ داشت؟
زنان جوان ۱۵ تا ۲۴ سال با ۳۳.۲ درصد بالاترین نرخ را داشتند.
5. کدام بخش بیشترین سهم اشتغال را داشت؟
بخش خدمات با ۵۳.۲ درصد بیشترین سهم را داشت؛ پس از آن صنعت با ۳۲.۸ درصد و کشاورزی با ۱۳.۹ درصد قرار گرفتند.