برای شرکت در اوراق سلف سکه بانک مرکزی کارشناسان نظر متفاوتی دارند. برخی بر این باورند با توجه به اولین بار بودن برگزاری آن و عدم تحویل فیزیکی سکه، بهتر است معاملهگران با احتیاط برای خرید اقدام کنند یا حتی با توجه به این شرایط شرکت نکنند. برخی دیگر از کارشناسان بازارهای مالی با توجه به وجود حداقل بازدهی ۷ درصدی در سررسید بر این باورند که بانک مرکزی احتمالا انتظار دارد در پاییز همچنان روند رشد طلا و دلار ادامه داشته باشد و بدین ترتیب با توجه به احتمال رسیدن دلار به 250 هزار تومان، فرصت مناسبی برای خرید اوراق سلف سکه است.
فهرست مطالب
عبور دلار از محدوده 225 هزار تومان و رسیدن قیمت سکه به سقفهای جدید، بار دیگر نگاهها را به سیاستهای بانک مرکزی برای کنترل بازار ارز و طلا معطوف کرده است. در همین شرایط، بانک مرکزی از عرضه نخستین مرحله اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه خبر داده است که قرار است از روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در بورس کالای ایران عرضه شود.
این اقدام در نگاه اول شبیه پیش فروش سکه است. اما تفاوت اصلی اینجا است که خریدار به جای دریافت یک رسید برای تحویل سکه در آینده، یک ورقه بهادار قابل معامله در بورس کالا میخرد. اما سؤال مهم این است، آیا عرضه این اوراق به این معنا است که بانک مرکزی انتظار دارد قیمت دلار و طلا تا پایان پاییز افزایش قابل توجهی داشته باشد؟ و آیا اکنون زمان مناسبی برای خرید طلای آب شده و سایر انواع طلا و سکه است؟ برای رسیدن به پاسخ این سوالها با طلاین همراه باشید.
اوراق سلف سکه دقیقاً چیست؟
در اوراق سلف، خریدار امروز هزینه دارایی را پرداخت میکند و در آینده مطابق شرایط قرارداد، ارزش آن دارایی را دریافت خواهد کرد. در طرح جدید بانک مرکزی، دارایی پایه اوراق، تمام سکه بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ است. در مرحله نخست قرار است معادل ۱۰۰ هزار قطعه سکه در قالب اوراق سلف موازی استاندارد عرضه شود و سررسید اوراق نیز سه ماهه است.
یعنی شما امروز اوراق سلف سکه میخرید، سه ماه منتظر میمانید و بعد از سه ماه در موعد سررسید، یا سکه دریافت میکنید یا از گزینه تسویه نقدی و حداقل بازدهی استفاده میکنید. البته خرید اوراق سلف سکه یک تفاوت مهم با پیش فروش سنتی دارد. در این حالت، دارنده اوراق مجبور نیست تا سررسید صبر کند. بر اساس اعلام بانک مرکزی، امکان فروش اوراق پیش از سررسید نیز وجود دارد و قیمت آن در این حالت تابع قیمت روز سکه در بازار است.
اوراق سلف سکه چه زمانی عرضه میشود؟
نخستین مرحله عرضه این اوراق روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در بورس کالای ایران انجام خواهد شد. حجم مرحله نخست برابر با ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی و سررسید آن سه ماهه است. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده که عرضه این اوراق در مراحل بعدی نیز ادامه خواهد داشت.
آیا خرید اوراق سلف سکه میارزد؟
پاسخ به این سؤال به هدف سرمایهگذار بستگی دارد. اوراق سلف سکه میتواند ارزش بررسی داشته باشد. اما اینکه واقعا سودده باشد یا نه، بیشتر از هر چیز به قیمت عرضه و رفتار قیمت سکه و طلا در ماههای آینده بستگی دارد.
اگر فردی قصد دارد برای چند ماه روی طلا سرمایهگذاری کند و نمیخواهد با مشکلات نگهداری سکه فیزیکی، سرقت، هزینه معامله و اختلاف قیمت خرید و فروش در بازار سنتی مواجه شود، اوراق سلف میتواند ابزار جذابی باشد.
مزیت مهم دیگر، وجود کف بازدهی ۷ درصدی در سررسید است. یعنی سرمایهگذار در صورت استفاده از اختیار فروش، برای دوره سهماهه یک حداقل بازده مشخص دارد. اما این به معنی «بدون ریسک بودن» سرمایهگذاری نیست.
مهمترین ریسکهای اوراق سلف سکه
خرید اوراق سلف سکه، مثل هر سرمایهگذاری دیگری، بدون ریسک نیست. قبل از خرید این اوراق، چند نکته مهم را باید در نظر داشته باشید.
۱. قیمت خرید اوراق مهم است
مهمترین نکته این است که اوراق را با چه قیمتی میخرید. اگر قیمت عرضه اوراق خیلی بالا باشد، ممکن است سود احتمالی آن نسبت به خرید مستقیم سکه چندان جذاب نباشد. بنابراین بهتر است قیمت اوراق را با قیمت روز سکه و حباب سکه امامی مقایسه کنید.
۲. سود ۷ درصدی به معنی سود سالانه ۷ درصد نیست
این ۷ درصد برای دوره سهماهه و نه یک ساله در نظر گرفته شده است. بنابراین نباید آن را با سود سالانه سپردههای بانکی مقایسه کرد.
۳. قیمت اوراق قبل از سررسید ممکن است کاهش پیدا کند
اگر قبل از سررسید به پولتان نیاز داشته باشید و بخواهید اوراق را بفروشید، قیمت فروش آن به شرایط بازار در همان زمان بستگی دارد. بنابراین ممکن است مجبور شوید اوراق را با قیمتی کمتر از مبلغی که برای خرید پرداخت کردهاید بفروشید.
۴. رشد قیمت سکه قطعی نیست
اوراق سلف سکه به قیمت طلا و سکه وابسته است. اگر قیمت سکه طبق انتظار افزایش پیدا نکند، نباید انتظار سودهای بالا داشته باشید. بنابراین خرید این اوراق صرفاً با این تصور که قیمت طلای 18 عیار حتماً افزایش پیدا میکند، تصمیم مطمئنی نیست.
۵. شرایط تحویل سکه را باید بررسی کنید
اگر قصد دارید در پایان دوره سکه فیزیکی دریافت کنید، باید شرایط دقیق تحویل، هزینههای مربوط به آن و نحوه تسویه را در اطلاعیه رسمی عرضه بررسی کنید. این جزئیات ممکن است روی بازدهی نهایی سرمایهگذاری شما تاثیر بگذارد.
شرکت در اوراق سلف سکه بهتر است یا خرید فیزیکی سکه؟
جدول زیر بهتر میتواند در زمینه شرکت در اوراق سلف سکه یا خرید فیزیکی سکه به شما کمک کند.
| خرید سکه فیزیکی | اوراق سلف سکه (طرح جدید بانک مرکزی) | معیار |
| خرید مستقیم سکه | سرمایهگذاری روی سکه از طریق بازار سرمایه | نوع سرمایهگذاری |
| بسته به قیمت روز سکه | بسته به قیمت عرضه اوراق | سرمایه مورد نیاز |
| از همان ابتدا سکه در اختیار شما قرار خواهد گرفت. | در حالت عادی تا زمان تسویه سکه در اختیار شما نیست. | مالکیت فیزیکی سکه |
| ارزش سکه شما با رشد سکه به صورت مستقیم افزایش پیدا خواهد کرد. | ارزش اوراق میتواند با رشد قیمت سکه افزایش پیدا کند. | سود در صورت رشد قیمت سکه |
| تضمین سود ندارد. | در صورت استفاده از اختیار فروش در سررسید، حداقل بازدهی ۷٪ طبق شرایط | حداقل بازدهی |
| بله، با فروش سکه در بازار | بله، از طریق بازار ثانویه | امکان فروش قبل از سررسید |
| خطر سرقت یا گم شدن | نیازی به نگهداری فیزیکی سکه ندارید. | ریسک نگهداری |
| به صورت مستقیم درگیر حباب سکه است | قیمت اوراق ممکن است تحت تاثیر شرایط بازار قرار بگیرد | حباب سکه |
| خیر | بله | نیاز به کد بورسی |
| افرادیی که مالکیت مستقیم سکه را میخواهند. | افرادی که سرمایهگذاری بورسی و افق حداقل سه ماهه را ترجیح میدهند. | مناسب برای |
| قیمت خرید، حباب و هزینه نگهداری باید بررسی شود. | قیمت عرضه اوراق باید با قیمت سکه و شرایط بازار مقایسه شود. | نکته مهم |
چه کسانی میتوانند اوراق سلف سکه بخرند؟
طبق اطلاعات منتشر شده درباره شرایط نخستین عرضه اوراق سلف سکه، اشخاص حقیقی و صندوقهای سرمایهگذاری طلا در رسته اول قرار می گیرند. افراد حقیقی نیز میتوانند از طریق کد معاملاتی بورس خود در این عرضه شرکت کنند و سقف خرید اعلامشده برای اشخاص حقیقی، ۱۰۰ قطعه اوراق است.
نکته مهمی که باید به آن توجه کنید این است که برای شرکت در این اقدام جدید بانک مرکزی برای کنترل بازار ارز، داشتن حساب بانکی کافی نیست و متقاضی باید امکان انجام معاملات بورسی را نیز داشته باشد.
شرایط دریافت سکه در روز سررسید یا قبل از موعد
طبق اطلاعیه بانک مرکزی، افرادی که اوراق در سررسید دارند، میتوانند مطابق شرایط قرارداد، سکه فیزیکی دریافت کنند یا از اختیار فروش استفاده کرده و اوراق خود را با قیمتی معادل قیمت روز عرضه به اضافه ۷ درصد به فروش برساند.
بنابراین اگر قیمت سکه امامی و سکه بهار آزادی طی این سه ماه افزایش قابل توجهی داشته باشد، سرمایهگذار میتواند از رشد ارزش دارایی نفع ببرد. اما اگر بازار سکه رشد نکند، حداقل ۷ درصد سود نسبت به قیمت مبنا دریافت خواهد کرد.
برای درک بهتر شرایط سعی میکنیم با یک مثال توضیح دهیم. فرض کنید قیمت مبنای هر سکه در زمان عرضه ۲۳۰ میلیون تومان باشد. در صورت استفاده از اختیار فروش در سررسید، کف ارزش تسویه بر مبنای ۲۳۰ میلیون تومان بهعلاوه ۷ درصد خواهد بود که این یعنی حدود ۲۴۶.۱ میلیون تومان سکه شما قیمت خواهد خورد. البته این مثال صرفاً برای توضیح سازوکار است و قیمت واقعی اوراق در زمان عرضه باید در بورس کالا بررسی شود.
جمعبندی؛ بخریم یا صبر کنیم؟
عرضه اوراق سلف سکه بانک مرکزی میتواند نشان دهد بانک مرکزی در شرایط فعلی به دنبال راهی برای مدیریت بازار طلا و جذب بخشی از نقدینگی مردم به سمت بازارهای رسمی است. از طرف دیگر، وجود حداقل بازدهی ۷ درصدی در سررسید، در کنار امکان استفاده از رشد قیمت سکه، میتواند این اوراق را برای بعضی از سرمایهگذاران جذاب کند. البته به شرطی که قیمت عرضه اوراق مناسب باشد.
بنابراین اگر قصد سرمایهگذاری روی طلا را دارید، بهتر است قبل از خرید، قیمت اوراق را با قیمت روز سکه، حباب سکه و بازدهی احتمالی آن در سه ماه آینده مقایسه کنید. صرف اینکه بانک مرکزی این اوراق را عرضه کرده، دلیل کافی برای خرید نیست.
در نهایت، اگر قیمت اوراق در زمان عرضه مناسب باشد و قصد داشته باشید حداقل سه ماه روی سرمایهتان دست نزنید، اوراق سلف سکه میتواند یکی از گزینههای سرمایهگذاری روی طلا باشد. اما اگر احتمال میدهید در کوتاهمدت به پولتان نیاز پیدا کنید، یا قیمت اوراق با اختلاف زیادی بالاتر از ارزش سکه باشد، بهتر است با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرید.