قیمت دلار در سال 1391 از حدود ۱۹۰۰ تومان در ابتدای سال به ۳۵۵۰ تومان در اسفند رسید. این روند در مهرماه شدت بیشتری گرفت و نرخ دلار در برخی روزها از ۳۸۰۰ تومان عبور کرد. سال ۱۳۹۱ یکی از پرنوسانترین دورهها برای بازار ارز ایران بود. تشدید تحریمهای نفتی و بانکی، کاهش درآمدهای ارزی و محدودیت دسترسی به منابع خارجی، فشار زیادی بر ارزش ریال وارد کرد. در این مطلب از طلاین، روند ماهانه قیمت دلار، زمان جهش نرخ ارز و عوامل مؤثر بر بازار در سال ۹۱ را مرور میکنیم.
فهرست مطالب
نمودار قیمت دلار در ماههای سال ۱۳۹۱

جدول قیمت دلار در ماههای سال ۱۳۹۱
قیمت دلار در سال ۱۳۹۱ ابتدا کاهش پیدا کرد، اما از تابستان وارد مسیر صعودی شد. این افزایش در مهرماه به اوج خود رسید. نرخ ارز پس از دو ماه کاهش در آبان و آذر، دوباره در زمستان افزایش یافت. جدول زیر قیمت ماهانه دلار و درصد تغییر آن نسبت به ماه قبل را نشان میدهد.
| ماه | قیمت دلار (تومان) | تغییر نسبت به ماه قبل |
| فروردین | ۱٬۹۰۰ | ۳٫۲٪ افزایش |
| اردیبهشت | ۱٬۷۷۰ | ۶٫۸٪ کاهش |
| خرداد | ۱٬۷۴۰ | ۱٫۷٪ کاهش |
| تیر | ۱٬۹۲۰ | ۱۰٫۳٪ افزایش |
| مرداد | ۲٬۱۵۰ | ۱۲٪ افزایش |
| شهریور | ۲٬۵۵۰ | ۱۸٫۶٪ افزایش |
| مهر | ۳٬۲۵۰ | ۲۷٫۵٪ افزایش |
| آبان | ۳٬۱۵۰ | ۳٫۱٪ کاهش |
| آذر | ۲٬۹۸۰ | ۵٫۴٪ کاهش |
| دی | ۳٬۳۰۰ | ۱۰٫۷٪ افزایش |
| بهمن | ۳٬۷۵۰ | ۱۳٫۶٪ افزایش |
| اسفند | ۳٬۵۵۰ | ۵٫۳٪ کاهش |
مهرماه با رشد ۲۷٫۵ درصدی بیشترین افزایش ماهانه را داشت. در مقابل، اردیبهشت با افت ۶٫۸ درصدی بیشترین کاهش را ثبت کرد. تغییرات نرخ ارز بر بازار طلا نیز اثر داشت؛ زیرا قیمت طلای داخلی از نرخ دلار و بهای جهانی این فلز تأثیر میگیرد. قیمت طلا در بازار ایران به همین دلیل با نوسانهای بازار ارز ارتباط دارد.
روند قیمت دلار از فروردین تا خرداد ۱۳۹۱
قیمت دلار در بهار ۱۳۹۱ ابتدا افزایش پیدا کرد، اما در اردیبهشت و خرداد کاهش یافت. نرخ ارز از حدود ۱۹۰۰ تومان در فروردین به ۱۷۴۰ تومان در خرداد رسید. در این سه ماه، بازار هنوز وارد موج صعودی تابستان و پاییز نشده بود.
قیمت دلار در فروردین ۱۳۹۱
قیمت دلار در فروردین ۱۳۹۱ حدود ۱۹۰۰ تومان بود و نسبت به ماه قبل ۳٫۲ درصد افزایش داشت. تعطیلات نوروز و کاهش فعالیت بازار در روزهای ابتدایی سال، از ویژگیهای معاملات این ماه بود.
قیمت دلار در اردیبهشت ۱۳۹۱
در اردیبهشت، قیمت دلار به حدود ۱۷۷۰ تومان رسید و نسبت به فروردین ۶٫۸ درصد کاهش پیدا کرد. این افت، مسیر افزایشی ماه قبل را تغییر داد. قیمت دلار سال 91 در این مقطع هنوز کمتر از ۱۸۰۰ تومان بود.
قیمت دلار در خرداد ۱۳۹۱
روند نزولی دلار در خرداد نیز ادامه پیدا کرد و نرخ آن به حدود ۱۷۴۰ تومان رسید. قیمت دلار در این ماه ۱٫۷ درصد کمتر از اردیبهشت بود. کاهش نرخ ارز در خرداد کمتر از ماه قبل بود و بازار در آستانه ورود به دوره افزایشی تابستان قرار داشت.
بازار سکه نیز در این دوره از تغییرات نرخ ارز و قیمت جهانی طلا تأثیر میگرفت. قیمت سکه در سال 1391 در کنار نرخ دلار، تحت تأثیر شرایط عرضه و تقاضای داخلی و بهای جهانی طلا قرار داشت.

روند قیمت دلار از تیر تا شهریور ۱۳۹۱
تابستان ۱۳۹۱ با افزایش پیوسته قیمت دلار همراه بود. نرخ ارز از ۱۹۲۰ تومان در تیر به ۲۱۵۰ تومان در مرداد رسید و در شهریور تا ۲۵۵۰ تومان افزایش یافت. رشد قیمت در هر سه ماه ادامه داشت و شدت آن در شهریور بیشتر شد.
قیمت دلار در تیر ۱۳۹۱
قیمت دلار در تیر ۱۳۹۱ به حدود ۱۹۲۰ تومان رسید و نسبت به خرداد ۱۰٫۳ درصد افزایش پیدا کرد. در همین ماه، تحریم نفتی اتحادیه اروپا علیه ایران از اول ژوئیه ۲۰۱۲، برابر با ۱۱ تیر ۱۳۹۱، اجرایی شد. این تحریمها صادرات نفت ایران و دسترسی کشور به درآمدهای ارزی را محدودتر کردند.
قیمت دلار در مرداد ۱۳۹۱
روند صعودی بازار ارز در مرداد ادامه پیدا کرد و قیمت دلار به حدود ۲۱۵۰ تومان رسید. این نرخ نسبت به تیرماه ۱۲ درصد افزایش داشت. محدودیتهای نفتی و بانکی در این دوره بر دسترسی ایران به منابع ارزی و انجام مبادلات خارجی فشار وارد میکردند. نرخ دلار در سال 91 در تابستان وارد محدودهای بالاتر از نرخهای بهار شده بود.
قیمت دلار در شهریور ۱۳۹۱
در شهریور، قیمت دلار به حدود ۲۵۵۰ تومان رسید و نسبت به مرداد ۱۸٫۶ درصد افزایش یافت. این رشد از افزایش دو ماه قبل بیشتر بود. محدودیت دسترسی به منابع ارزی و دشواری نقلوانتقالات مالی، فشار بر بازار ارز را افزایش داده بود. این روند در مهرماه با جهش شدیدتری ادامه پیدا کرد.
افزایش نرخ ارز در تابستان بر قیمت طلای داخلی نیز اثر گذاشت. قیمت طلا در سال 1391 تحت تأثیر تغییرات دلار و نوسان بهای جهانی طلا قرار داشت و از شرایط بازار داخلی جدا نبود.
روند قیمت دلار از مهر تا آذر ۱۳۹۱
پاییز ۱۳۹۱ با جهش شدید قیمت دلار آغاز شد. نرخ ارز در مهر به حدود ۳۲۵۰ تومان رسید، اما در آبان و آذر کاهش پیدا کرد و به ۲۹۸۰ تومان رسید. با وجود این افت، قیمت دلار در پایان پاییز همچنان بالاتر از نرخ ابتدای سال بود.
قیمت دلار در مهر ۱۳۹۱
مهر ۱۳۹۱ یکی از پرنوسانترین ماههای بازار ارز بود. قیمت دلار به حدود ۳۲۵۰ تومان رسید و نسبت به شهریور ۲۷٫۵ درصد افزایش پیدا کرد. قیمت دلار مهر 91 به دورهای مربوط است که بازار با یکی از شدیدترین افزایشهای ماهانه خود در آن سال روبهرو شد.
در همین ماه، مرکز مبادلات ارزی فعالیت خود را آغاز کرد. هدف از راهاندازی این مرکز، تأمین ارز مورد نیاز واردکنندگان و ساماندهی بخشی از معاملات ارزی بود. با این حال، نرخ دلار در بازار آزاد همچنان تحت تأثیر محدودیت عرضه ارز و تقاضای بازار قرار داشت.
قیمت دلار در آبان ۱۳۹۱
در آبان، روند افزایشی دلار متوقف شد و قیمت آن به حدود ۳۱۵۰ تومان رسید. این نرخ نسبت به مهر ۳٫۱ درصد کاهش داشت. پس از جهش شدید مهرماه، بازار بخشی از افزایش قیمت را پس داد؛ اما دلار همچنان در سطحی بالاتر از نرخ تابستان قرار داشت.
قیمت دلار در آذر ۱۳۹۱
قیمت دلار در آذر نیز کاهش پیدا کرد و به حدود ۲۹۸۰ تومان رسید. نرخ ارز نسبت به آبان ۵٫۴ درصد پایینتر بود. به این ترتیب، کاهش قیمت در دو ماه پایانی پاییز ادامه یافت.
در این دوره، بخشی از سرمایهگذاران به بازار طلا نیز توجه داشتند. خرید طلای آب شده یکی از روشهای ورود به این بازار است و ارزش این دارایی در ایران از نرخ ارز و قیمت جهانی طلا تأثیر میگیرد.

روند قیمت دلار از دی تا اسفند ۱۳۹۱
بازار ارز در زمستان دوباره صعودی شد. قیمت دلار در دی به حدود ۳۳۰۰ تومان رسید و در بهمن تا ۳۷۵۰ تومان افزایش یافت. اسفند با کاهش نرخ ارز همراه بود و دلار سال را در محدوده ۳۵۵۰ تومان به پایان رساند.
قیمت دلار در دی ۱۳۹۱
قیمت دلار در دی ۱۳۹۱ به حدود ۳۳۰۰ تومان رسید و نسبت به آذر ۱۰٫۷ درصد افزایش پیدا کرد. پس از کاهش نرخ ارز در آبان و آذر، بازار دوباره وارد مسیر صعودی شد. قیمت دلار در دولت های مختلف امکان قرار دادن این دوره در کنار روند نرخ ارز در دورههای دیگر دولتها را فراهم میکند.
قیمت دلار در بهمن ۱۳۹۱
بهمن یکی از ماههای صعودی بازار ارز در سال ۱۳۹۱ بود. قیمت دلار به حدود ۳۷۵۰ تومان رسید و نسبت به دی ۱۳٫۶ درصد افزایش داشت. این رقم بالاترین نرخ ماهانه در جدول سال ۱۳۹۱ است. البته سقف روزانه دلار در این ماه از میانگین ماهانه بیشتر بود.
قیمت دلار در اسفند ۱۳۹۱
در اسفند، قیمت دلار به حدود ۳۵۵۰ تومان کاهش یافت و افت ۵٫۳ درصدی را نسبت به بهمن ثبت کرد. با وجود این کاهش، نرخ ارز در پایان سال حدود ۸۶٫۸ درصد بیشتر از فروردین بود. قیمت دلار از اول انقلاب تا الان روند بلندمدت تغییرات نرخ ارز را در دورههای مختلف اقتصادی ایران در بر میگیرد.
چرا قیمت دلار در سال ۱۳۹۱ جهش کرد؟
افزایش قیمت دلار در سال ۱۳۹۱ از همزمانی چند عامل اقتصادی و خارجی ناشی شد. تحریمهای نفتی و بانکی، کاهش درآمدهای حاصل از صادرات نفت و محدودیت انتقال پول، دسترسی ایران به ارز خارجی را دشوارتر کردند. همزمان، نگرانی از ادامه این شرایط تقاضا برای دلار را افزایش داد.
مهمترین عوامل مؤثر بر افزایش نرخ ارز در این سال عبارت بودند از:
- تحریمهای نفتی اتحادیه اروپا: تحریم خرید نفت ایران از اول ژوئیه ۲۰۱۲، برابر با ۱۱ تیر ۱۳۹۱، اجرایی شد. این محدودیتها صادرات نفت و درآمدهای ارزی کشور را تحت فشار قرار دادند. کاهش درآمدهای نفتی در سال ۱۳۹۱، بخشی از روند پرنوسانی بود که در قیمت دلار از سال 90 تا 1400 دیده میشود.
- محدودیتهای بانکی و مالی: از ۱۷ مارس ۲۰۱۲، دسترسی مؤسسات مالی ایرانی مشمول تحریم به شبکه سوئیفت قطع شد. این محدودیت، انتقال پول و انجام مبادلات خارجی را دشوارتر کرد و فشار بیشتری بر بازار ارز وارد آورد.
- کاهش درآمدهای نفتی: طبق برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا، درآمد خالص صادرات نفت ایران از حدود ۹۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۱ به ۶۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۲ رسید. این کاهش، منابع ارزی در دسترس کشور را محدود کرد.
- افزایش انتظارات تورمی و تقاضای ارز: نگرانی از تداوم تحریمها و کاهش ارزش ریال، تقاضای احتیاطی برای دلار را افزایش داد. این شرایط در سال بعد نیز بر بازار ارز اثر گذاشت و دلار سال ۹۲ به دورهای مربوط میشود که پیامدهای جهش ارزی سال ۱۳۹۱ همچنان در بازار دیده میشد.
مرکز مبادلات ارزی نیز در مهر ۱۳۹۱ با هدف تأمین ارز مورد نیاز واردکنندگان فعالیت خود را آغاز کرد. این مرکز برای گروهی از کالاها و خدمات، ارز را با نرخی متفاوت از بازار آزاد عرضه میکرد. ارز مبادله ای سال 91 به همین سازوکار تخصیص ارز مربوط بود. با این حال، راهاندازی مرکز مبادلات نتوانست نوسانهای بازار آزاد را بهطور کامل متوقف کند.
نرخ دلار در این مرکز نیز ثابت نبود و میانگین آن در نیمه دوم سال ۱۳۹۱ حدود ۲۴۷۷ تومان گزارش شده است.

سخن پایانی
قیمت دلار در سال ۱۳۹۱ ابتدا در بهار کاهش یافت، اما از تابستان وارد مسیر صعودی شد. مهرماه با رشد ۲۷٫۵ درصدی، بیشترین افزایش ماهانه را ثبت کرد و نرخ دلار در بهمن به حدود ۳۷۵۰ تومان رسید. کارشناسان طلاین عقیده دارند که هرچند قیمت در اسفند کاهش پیدا کرد، دلار سال را با نرخی بسیار بالاتر از ابتدای سال به پایان رساند.
قیمت دلار آزاد در سال 1391 تحت تأثیر تحریمهای نفتی و بانکی، کاهش درآمدهای ارزی و افزایش تقاضا برای ارز قرار داشت. قیمت دلار ۱۳۹۰ نیز مبنای مناسبی برای مقایسه وضعیت بازار پیش از جهش ارزی سال ۱۳۹۱ است.
سوالات متداول
۱. قیمت دلار در فروردین ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در فروردین ۱۳۹۱ حدود ۱۹۰۰ تومان بود و نسبت به ماه قبل ۳٫۲ درصد افزایش داشت.
۲. قیمت دلار در اردیبهشت ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در اردیبهشت ۱۳۹۱ به حدود ۱۷۷۰ تومان رسید و ۶٫۸ درصد کاهش پیدا کرد.
۳. قیمت دلار در خرداد ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در خرداد ۱۳۹۱ حدود ۱۷۴۰ تومان بود و نسبت به اردیبهشت ۱٫۷ درصد کاهش داشت.
۴. قیمت دلار در تیر ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در تیر ۱۳۹۱ به حدود ۱۹۲۰ تومان رسید و رشد ۱۰٫۳ درصدی را ثبت کرد.
۵. قیمت دلار در مرداد ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در مرداد ۱۳۹۱ حدود ۲۱۵۰ تومان بود و نسبت به ماه قبل ۱۲ درصد افزایش یافت.
۶. قیمت دلار در شهریور ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در شهریور ۱۳۹۱ به حدود ۲۵۵۰ تومان رسید و ۱۸٫۶ درصد افزایش پیدا کرد.
۷. قیمت دلار در مهر ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در مهر ۱۳۹۱ حدود ۳۲۵۰ تومان بود و نسبت به شهریور ۲۷٫۵ درصد افزایش داشت.
۸. قیمت دلار در آبان ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در آبان ۱۳۹۱ به حدود ۳۱۵۰ تومان رسید و ۳٫۱ درصد کاهش پیدا کرد.
۹. قیمت دلار در آذر ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در آذر ۱۳۹۱ حدود ۲۹۸۰ تومان بود و نسبت به آبان ۵٫۴ درصد کاهش داشت.
۱۰. قیمت دلار در دی ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در دی ۱۳۹۱ به حدود ۳۳۰۰ تومان رسید و ۱۰٫۷ درصد افزایش پیدا کرد.
۱۱. قیمت دلار در بهمن ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در بهمن ۱۳۹۱ حدود ۳۷۵۰ تومان بود و نسبت به دی ۱۳٫۶ درصد افزایش داشت.
۱۲. قیمت دلار در اسفند ۱۳۹۱ چقدر بود؟
قیمت دلار در اسفند ۱۳۹۱ به حدود ۳۵۵۰ تومان رسید و نسبت به بهمن ۵٫۳ درصد کاهش پیدا کرد.
۱۳. بالاترین قیمت دلار در سال ۱۳۹۱ چقدر بود؟
نرخ دلار در برخی روزهای بهمن ۱۳۹۱ به محدوده ۳۹۰۰ تومان نزدیک شد؛ این رقم از نرخ ماهانه ۳۷۵۰ تومانی جدول بیشتر بود.
۱۴. نرخ دلار در مرکز مبادلات ارزی سال ۱۳۹۱ چقدر بود؟
میانگین نرخ دلار در مرکز مبادلات ارزی در نیمه دوم سال ۱۳۹۱ حدود ۲۴۷۷ تومان گزارش شده است.
۱۵. میانگین قیمت دلار در سال ۱۳۹۱ چقدر بود؟
میانگین ساده ارقام ماهانه جدول حدود ۲۶۶۷ تومان است؛ این عدد با میانگین محاسبهشده از نرخهای روزانه سال تفاوت دارد.