قیمت دلار به چه عواملی بستگی دارد؟ به طور کلی عواملی مثل میزان تولید در کشور، سیاستهای مالی بانک مرکزی، فعالیتهای نظامی و روابط دیپلماتیک، سرمایهگذاری در مقایسه با میزان نقدینگی و… روی قیمت دلار اثر میگذارند.
فهرست مطالب
این روزها که طلا و دلار روز به روز با ارزشتر و ریال بیارزشتر میشود، یکی از سوالهای اصلی مردم ایران این است که دلیل این همه نوسانات قیمتی و به خصوص افزایش صعودی ارزش دلار چیست؟ افزایش قیمت دلار به چه عواملی بستگی دارد؟ دلار چگونه قیمت گذاری میشود و چگونه میتوان قیمت دلار را کاهش داد؟ در این مقاله از سایت طلاین به طور کامل به این سوالات پاسخ خواهیم داد. با ما همراه باشید.
عوامل موثر بر قیمت دلار
عوامل متعددی روی قیمت دلار تاثیر میگذارند. بعضی از این عوامل قابل پیشبینی و قابل کنترل و برخی دیگر خارج از کنترل هستند. برخی از این عوامل حتی بر روی داراییهای دیگر مانند قیمت طلای آب شده نیز اثر میگذارند. در ادامه عوامل موثر بر قیمت دلار که مهمتر هستند را به طور کامل شرح میدهیم و سایر عوامل را به طور خلاصه ذکر میکنیم.
1. نرخ تورم
نرخ تورم، یکی از مهمترین عواملی است که بر قیمت ارز اثر میگذارد. زمانی که دولت (مثلا به خاطر تحریمها) از راههای معمول و قابل پیشبینی قادر به تامین مخارج خود نیست، پول بدون پشتوانه چاپ کرده و با این کار باعث افزایش نقدینگی در جامعه و در نتیجه ایجاد تورم می شود.
از یک سمت دیگر در صورتی که تقاضا برای کالا یا خدمت خاصی افزایش یابد، ولی فروشندگان به دلایلی مانند کسب سود بیشتر، آن کالا یا خدمت را به بازار عرضه نکنند، قیمتها به صورت کاذب بالا رفته و باعث افزایش تورم بیشتر میشود.
همچنین طبق مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام و برای حفظ توان صادراتی کشور، میبایست سالانه به میزان اختلاف نرخ تورم داخلی و خارجی، مقداری به نرخ ارز اضافه شود. به همین دلایل و به خاطر افزایش تورم، هر سال شیب افزایش ارز صعودیتر و تندتر خواهد شد.
2. کاهش تولید در کشور
یکی دیگر از دلایلی که منجر به افزایش نرخ ارز و به خصوص دلار میشود، چرخ اقتصادی معیوب جامعه است. در این حالت سرمایهگذاران فعالیت تولیدی خود را کمتر کرده یا آن را قطع میکنند. در نتیجه کاهش تولید باعث بروز مشکل در تامین هزینههای دولت شده و پشتوانه نقدینگی جامعه از بین میرود.
وقتی ارزش کالاهای صادراتی بیشتر از کالاهای وارداتی باشد در این حالت با افزایش ارزش پول ملی رو به رو هستیم و بالعکس وقتی کالاهای صادراتی ارزشی ندارند، پول ملی هم کم ارزش میشود. مقایسه دلار در دولتهای مختلف نیز نشان میدهد که این عامل نیز اثر زیادی بر قیمت دلار در طول تاریخ داشته است.
3. رشد اقتصادی و نرخ ارز دلار آمریکا
وقتی آمریکا با رشد اقتصادی رو به رو میشود، تقاضا برای واحد پولی آن هم بیشتر میشود. به همین دلیل ارز ملی آن ارزشمندتر شده و ارز ملی کشوری مانند ایران که اقتصاد آن در سالهای اخیر وضعیت مناسبی نداشته، بیارزش میشود. عکس این قضیه هم صادق است. یعنی وقتی که اقتصاد کشور ما رشد کند، پول آن خواهان بیشتری خواهد داشت و ارزش بیشتری پیدا میکند و در مقابل دلار، با ارزشتر خواهد شد.
4. تحریمها
تحریمهای بین المللی علیه ایران باعث شده تا دولت در تامین مخارج خود از طریق فروش نفت و سایر راهها با مشکلاتی مواجه باشد. بدین ترتیب چنین فرایندی باعث میشود تا دولت جهت تامین مخارج شروع به چاپ پول بدون پشتوانه کند. در نتیجه تورم ایجاد شده و نرخ ارز افزایش مییابد.
علاوه بر موارد مطرح شده عوامل زیر نیز در افزایش یا کاهش ارزش پول ملی و در نتیجه افزایش نرخ ارز موثر است:
- تصمیمات و سیاستهای پولی بانک مرکزی در زمینه بودجه، مالیات و…
- نرخ بهره
- تعاملات جهانی کشور با کشورهای دیگر، صادرات و واردات
- عوامل جغرافیایی و سیاسی
- تغییرات قیمت نفت کشور
- تعیین و تغییرات نرخ ارز توسط بازارهای مالی مانند فارکس
- تأثیر رویدادهای جهانی مانند تنشهای سیاسی، بحرانهای اقتصادی، جنگها و توافقات بینالمللی
- تأثیر تغییرات سیاستهای خارجی مانند تعاملات دوجانبه با کشورهای دیگر، توافقهای تجاری، میزان همکاری و همچنین تنشهای سیاسی، تنشهای امنیتی و تهدیدهای نظامی
- وضعیت اقتصاد جهانی
- عوامل روانشناختی مانند اعتماد مردم به اقتصاد و پول ملی، تمایل به سرمایهگذاری یا واگذاری داراییها به ارز دلار
- رسانهها و اطلاعات عمومی، اخبار و تحلیلهای مثبت یا منفی
- عوامل انسانی و مهارتهای کارگران و در نتیجه بهبود عملکرد تولیدی و افزایش بهرهوری
چگونه میتوان قیمت دلار را کاهش داد؟
کاهش قیمت دلار به این راحتی نیست و باید وضعیت اقتصادی کشور به ثبات رسیده و رو به رشد باشد. با این حال میتوان روشهایی برای کاهش قیمت دلار در نظر داشت. ابتدا باید علت افزایش قیمت دلار را شناسایی کرد. با شناسایی این عوامل و با کنترل و اصلاح آنها، میتوان متقابلا نرخ ارز را در جامعه کاهش داد. بدین صورت است که ارزش پول ملی هم افزایش مییابد. از جمله عوامل کاهش دهنده قیمت دلار میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
کاهش نرخ تورم
در صورتی که دولت، قرض خود را از بانک مرکزی کاهش داده و بتواند مدیریت بهتری در زمینه بودجهبندی کشور داشته باشد، نقدینگی کاهش یافته و در نتیجه نرخ تورم پایین میآید. با پایین آمدن نرخ تورم، قیمت دلار هم کمتر میشود.
تک نرخی شدن ارز
یکی دیگر از عواملی که به کاهش نرخ ارز کمک میکند، تک نرخی شدن ارز و برخورد با فساد و دلالی در این زمینه است. اگرچه این تک نرخی شدن ارز به تازگی انجام شده و در ابتدا با افزایش قیمت دلار مواجه بودیم اما کارشناسان معتقدند که اگر این طرح به درستی اجرا شود و در آینده نیز ادامه یابد، میتواند اثرات مثبتی را با خود به همراه داشته باشد.
حتی تک نرخی شدن ارز میتواند بر روی داراییهای دیگر مانند طلا نیز اثر بگذارد. اگر میخواهید بدانید که چگونه چنین نکتهای امکان پذیر است، میتوانید مقاله تاثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت طلا را مطالعه کنید.
پس به طور کلی تجدیدنظر در بودجهبندی کشور و بهبود آن، استقلال کشور در تولید و کاهش نیاز به چاپ پول از سمت بانک مرکزی و در نهایت تعیین نرخی ثابت برای ارز، به کاهش نرخ ارز کمک شایانی میکند. زیرا در این شرایط که نرخ ارز بی ثبات بوده و روز به روز بالا میرود، تولیدکنندگان، فعالان حوزه اقتصاد و در کل شهروندان کشور با ضرر و زیان مواجه میشوند. همین موضوع ضربه محکمی بر تن اقتصاد کشور است.
مزایا و معایب نوسانات دلار چیست؟
نوسانات دلار معایب و گاها مزایایی دارد. در جدول زیر این مزایا و معایب را ببینید.
| مزایای نوسانات دلار | معایب نوسانات دلار |
| فرصت سودگیری برای معاملهگران | افزایش تورم و افزایش قیمت کالاهایی مانند مواد غذایی، دارو و لوازم خانگی؛ در نتیجه کاهش قدرت خرید مردم |
| — | بیثباتی اقتصادی و نااطمینانی |
| — | کاهش سرمایهگذاری |
| — | افزایش رکود |
| — | آسیب شدید به حقوقبگیران به خاطر افت درآمد در مقایسه با تورم |
| — | افزایش هزینه تولید برای صنایع وابسته به واردات مانند خودرو، داروسازی و تجهیزات صنعتی |
| — | کاهش حاشیه سود برای تولیدیها |
| — | افزایش قیمت محصولات داخلی |
| — | تشدید سفتهبازی و خروج سرمایه |
| — | تغییر شغلهای تولیدی به دلالی |
| — | خروج سرمایه از کشور یا از بخشهای مولد |
سخن پایانی
امیدواریم تا به اینجا به پاسخ این سوال که قیمت دلار به چه عواملی بستگی دارد رسیده باشید. عواملی مانند تورم، کاهش تولید در کشور، اقدامات بانک مرکزی، کاهش رشد و توسعه اقتصادی کشور، همه باعث کاهش قیمت دلار میشوند. البته کاهش قیمت دلار مزایای اندکی هم دارد اما اکثر تاثیر آن منفی بوده و بر توده مردم اثر میگذارد. همچنین کاهش نرخ دلار به امسال و سال دیگر قد نمیدهد و نیاز به سالها ممارست و دلسوزی برای بهبود اقتصاد این کشور دارد.
اما در حال حاضر و با توجه به تورم کشور، معمولا کارشناسان اقتصادی توصیه به سرمایهگذاری در داراییهای امنی مانند طلا میکنند. در همین راستا اگر قصد سرمایه گذاری در طلای آبشده جهت حفظ ارزش پول خود را دارید، طلاین در کنار شما عزیزان است. میتوانید در طلاین به عنوان پلتفرم ترکیبی حضوری و آنلاین، از حجم کم تا حجم یک کیلو طلای آبشده را به راحتی خرید و فروش کنید.
سوالات متداول
1. کدام عامل بیشترین تاثیر را بر قیمت دلار دارد؟
مهمترین عاملی که بر قیمت دلار در سطح کلان اثر میگذارد، نرخ تورم است.
2. معایب جلوگیری از نوسانات قیمت دلار چیست؟
جلوگیری از نوسانات قیمت دلار باعث بروز مشکلاتی مانند افزایش نرخ بیکاری و قاچاق کالا میشود.