آیا جیوه طلا را خراب می‌کند یا فقط ظاهرش آسیب می‌بیند؟

آیا جیوه طلا را خراب می‌کند؟ در پاسخ باید گفت که ترکیب فلز جیوه و طلا نه تنها باعث می‌شود که رنگ سطح طلا به نقره‌ای یا خاکستری تغییر کند بلکه در مدت زمان طولانی، منجر به تضعیف ساختار کلی طلا می‌شود و به بافت آن آسیب می‌رساند. 

در جهان، طلا به فلزی مقاوم، کم‌واکنش و ماندگار شناخته می‌شود که به همین علت جایگاه ویژه‌ای در سرمایه‌گذاری و ساخت زیورآلات دارد. با این حال، این فلز نیز در برابر برخی مواد، واکنش‌هایی از خود نشان می‌دهد که از جمله این مواد می‌توان به جیوه اشاره کرد.

در ادامه این مطلب از طلاین به بررسی دقیق تاثیر جیوه بر طلا، معایب استخراج طلا با جیوه، روش‌های جداسازی و… خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

آیا جیوه رنگ طلا را خراب می‌کند؟

واکنش جیوه و طلا، باعث ایجاد سطحی نقره‌ای رنگ می‌شود که این تغییر به دلیل تشکیل ماده‌ای جدید به اسم آمالگام است. در صورت تداوم تماس، علاوه بر کاهش درخشندگی و جلوه طلا، موجب نفوذ آن به عمق طلا می‌شود که در نتیجه استحکام ساختاری طلا را تضعیف می‌سازد. اما اگر می‌خواهید بدانید که الکل هم می‌تواند رنگ طلا را ببرد، توصیه می‌کنیم مقاله آیا الکل طلا را خراب می‌کند را مطالعه کنید.

اگر جیوه روی طلا بریزد چکار کنیم؟

در صورتی که جیوه به‌صورت اتفاقی روی طلا ریخته شود، لازم است که اقداماتی فوری صورت گیرد. اما بهتر است که این اقدامات به دست متخصصان و جواهر سازان در این زمینه انجام شود. در ادامه به بررسی 3 روش کاربردی برای جداسازی طلا و جیوه می‌پردازیم.

روش اول جداسازی جیوه از طلا

در صورتی که جیوه به عمق طلا نفوذ نکرده و روی سطح طلا باقی مانده باشد، در برخی شرایط می‌توان آن را با محلول‌های اسیدی کنترل شده از بین برد. در این روش اسید با لایه آمالگام که سطح طلا را پوشانده واکنش نشان می‌دهد و به جدا شدن آن از بدنه طلا، بدون آسیبی جدی کمک می‌کند.

البته بهتر است که این روش توسط متخصصان در کارگاه‌های دارای تهویه هوا و مجهز صورت گیرد. زیرا نوع اسید، غلظت آن، مدت زمان مشخص و شرایط ایمنی از اهمیت بالایی برخوردار است که استفاده نادرست از آن سبب خوردگی، کاهش وزن و تغییر رنگ طلا می‌شود.

روش دوم جداسازی جیوه از طلا

روش دوم از رایج‌ترین روش‌ها در جدا سازی جیوه و طلا به شمار می‌آید. در این روش قطعه را روی حرارت ملایم تا حد سرخ ‌شدن خفیف قرار می‌دهند تا جیوه تبخیر شود. معمولا پس از این فرایند، طلا دوباره قابل استفاده است اما به دلیل کاهش درخشندگی آن ممکن است به پولیش مجدد نیاز باشد.

بهتر است به علت بخارات تولید شده توسط جیوه، این روش در هوای آزاد یا در مکانی با تهویه هوای قدرتمند صورت گیرد تا در صورت استنشاق، این بخارات جذب ریه نشوند.

روش سوم جداسازی جیوه از طلا

در برخی شرایط که جیوه فقط سطح طلا را پوشانده است می‌توان از روش تراش سطح طلا بهره برد. در این روش جواهرسازان با تراش دادن لایه نازکی از سطح قطعه، جیوه را از بین می‌برند. از معایب این روش می‌توان به کاهش وزن طلا و آسیب به قطعه اشاره کرد که در جواهراتی با ظرافت بالا این آسیب بیشتر است. 

روش چهارم جداسازی جیوه از طلا

در شرایطی که دسترسی به متخصصین سخت احتمالا خودتان باید کاری کنید که طلا آسیب نبیند. در این راستا می‌توانید مراحل زیر را انجام دهید:

1. ابتدا به دلیل این که تماس با جیوه می‌تواند بسیار خطرناک باشد در نتیجه بهتر است حتما از ماسک و دستکش استفاده کنید.
2. با استفاده از یک سرنگ یا کاغذ، جیوه را به آرامی از روی طلا جمع آوری کنید.
3. طلا را در نهایت با آب و صابون بشویید. اما در اسرع وقت حتما طلا را به یک جواهرساز نشان دهید. زیرا ممکن است آمالگام همچنان روی طلا باقی بماند. همچنین به دلیل این که جیوه سمی است، بهتر است از تهویه محیط اطمینان حاصل کنید.

در مجموع موارد متعددی می‌تواند موجب آسیب به طلا شود . به عنوان مثال برخی افراد بر این باورند که چسب قطره‌ای نیز می‌تواند به طلا آسیب بزند. اگر برای شما اکنون این مسئله کنجکاو برانگیز بوده، توصیه می‌کنیم مقاله آیا چسب قطره‌ای طلا را خراب می‌کند را مطالعه کنید.

آیا امکان تبدیل جیوه به طلا با برق وجود دارد؟

برخی بر این باورند که می‌توان از طریق برق، جیوه را به طلا تبدیل کرد. در پاسخ باید گفت تبدیل جیوه به طلا از نظر دانشمندان با استفاده از واکنش‌های هسته‌ای امکان‌پذیر است. اما این گزینه‌ غیرقابل اجرا و پیچیده است. 

همچنین این چرخه نیازمند انرژی بالا، تجهیزات تخصصی و شرایط آزمایشگاهی پیشرفته است که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست. به‌علاوه، طلای تولید شده با این روش از ناخالصی بالایی برخوردار است که فاقد ارزش تجاری و صنعتی است.

در نتیجه، تبدیل جیوه به طلا با استفاده از برق در حد مباحث نظری و پژوهش‌های علمی مطرح است و از کاربرد عملی یا صنعتی برای تولید طلا برخوردار نیست.

چگونه از جیوه برای استخراج طلا استفاده می‌شود؟

در مجموع روش‌های مختلفی برای استخراج طلا وجود دارد. به عنوان مثال می‌توان به استخراج طلا از رودخانه یا استخراج طلا با جیوه اشاره کرد. استخراج طلا با جیوه (آمالگاماسیون)، با حل شدن طلا در جیوه انجام می‌شود. مراحل انجام این فرآیند به طور دقیق شامل موارد زیر است.

1. مرحله اول استخراج طلا با جیوه

در ابتدا سنگ معدن یا خاک‌هایی که ذرات طلا را به خود دارند از بافت سنگ جدا شده و سپس جیوه به این ماده افزوده می‌شود. جیوه با ذرات آزاد طلا ترکیب و تشکیل ماده‌ای به اسم «آمالگام طلا-جیوه» می‌دهد. در این مرحله، موادی مانند ماسه و سایر ناخالصی‌ها جدا می‌مانند. زیرا با جیوه واکنش نشان نمی‌دهند.

2. مرحله دوم استخراج طلا با جیوه

در مرحله بعد، آمالگام تحت حرارت قرار می‌گیرد تا جیوه به نقطه تبخیر برسد که با تبخیر جیوه، تنها طلا باقی می‌ماند. در عین حال، طلای بدست آمده کاملا خالص نیست و امکان اینکه دیگر فلزات یا ناخالصی‌ها در آن وجود داشته باشد نیز است. به همین علت مرحله بعدی، یعنی فرآیند تصفیه تکمیلی صورت می‌گیرد.

این روش از هزینه پایینی نسبت به دیگر روش‌ها برخوردار است که به دلیل بخار سمی و خطرناک جیوه، در بسیاری از کشورها محدود و یا به کل ممنوع شده است. بدین ترتیب مسئولیت اجتماعی در صنعت استخراج و تولید طلا معمولا مانع از استفاده از این روش می‌شود. 

معایب استفاده از جیوه برای استخراج طلا چیست؟

استخراج طلا با استفاده از جیوه از معایب متعددی برای انسان، حیوانات و حتی کره‌زمین برخوردار است که در ادامه به آن خواهیم پرداخت:

1. خطرات جدی بر سلامت انسان

طبق گفته سازمان بهداشت جهانی (WHO)، فلز جیوه، چه به صورت فیزیکی و چه بخار، ماده‌ای سمی به شمار می‌آید. هنگام حرارت طلا و جیوه برای تفکیک، بخارات جیوه در هوا آزاد می‌شوند که در صورت استنشاق، به سیستم عصبی، ریه، گوارش، کلیه، پوست، چشم و… آسیب‌هایی جدی وارد می‌کند که این زیان‌ها در رشد کودکان، جنین و زنان باردار نیز بی‌تاثیر نیست. 

همچنین، در معرض قرار گرفتن جیوه، در طولانی مدت با علائمی از جمله لرزش دست، اختلالات حافظه، مشکلات بینایی و آسیب‌های عصبی همراه است.

2. آلودگی گسترده محیط‌زیست و زنجیره غذایی

در مطالعه‌ای که اخیرا در مجله بیو ژئوساینس (Biogeosciences) اتحادیه علوم زمین اروپا (EGU) منتشر شده است، دانشمندان تایید کردند که آلودگی جیوه ناشی از استخراج دستی طلا، می‌تواند به خاک و آب مورد نیاز روزانه وارد شود که در نتیجه وارد زنجیره غذایی انسان‌ها و حیوانات می‌شود.

3. پایداری طولانی مدت در طبیعت

جیوه هیچ‌گاه تجزیه نمی‌شود و برای همیشه در محیط‌زیست باقی می‌ماند. در نتیجه فعالیت‌های انسان از جمله کشاورزی و حتی زندگی طبیعی را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.

4. بازدهی محدود و خلوص پایین‌ نسبت به روش‌های مدرن

روش آمالگاماسیون، معمولا طلایی با خلوص 100 درصد تولید نمی‌کند و ممکن است که بخش زیادی از طلای استخراج شده از بین برود. به همین علت این روش در مقایسه با روش‌های مدرن از کارایی پایینی برخوردار است و در مرحله آخر نیازمند تصفیه تکمیلی است.

5. محدودیت‌های قانونی و بین‌المللی

کنوانسیون میناماتا یک معاهده بین ‌المللی در خصوص جیوه است که در مرداد سال 96 در سطح بین‌الملل اجرا شد. به دلیل خطرات گسترده جهانی، استفاده از جیوه برای استخراج طلا در بسیاری از کشورها محدود یا ممنوع شده است که در صورت مشاهده از جریمه‌هایی برخوردار است. از همین رو مواردی مانند فناوری سبز در استخراج طلا بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

6. ایجاد آلودگی در چرخه جهانی

جیوه‌هایی که از معادن به صورت فعال از طریق آب و هوا در گردش هستند به رسوب جهانی جیوه کمک می‌کنند و آلودگی را حتی در مناطق دور افتاده تقویت می‌کند.

سخن پایانی

در این محتوا از طلاین به بررسی‌ زوایای مختلف ترکیب جیوه و طلا پرداختیم و به پرسش آیا جیوه طلا را خراب می‌کند پاسخ دادیم. در واقع دانستیم که ترکیب فلز جیوه و طلا باعث می‌شود که رنگ سطح طلا به نقره‌ای یا خاکستری تغییر کند و در نهایت به ساختار طلا آسیب وارد کند. 

آگاهی از رفتار طلا نسبت به دیگر فلزات، می‌تواند در برابر خسارت‌های احتمالی جلوگیری کند. بنابراین، بهتر است که در مقابله با این موضوع از متخصصان کمک بگیرید تا از آسیب جواهرات طلا در برابر جیوه جلوگیری کنید.

در صورت تمایل به سرمایه‌گذاری در طلای آب‌شده نیز طلاین در کنار شما عزیزان است. می‌توانید در طلاین به عنوان پلتفرم حضوری و آنلاین خرید و فروش طلای آب‌شده، سرمایه‌گذاری امنی را تجربه کنید.

سوالات متداول