آیا طلا زنگ می‌زند یا فقط تغییر رنگ می‌دهد؟

آیا طلا زنگ می‌زند؟ در پاسخ باید بگوییم خیر. طلای خالص زنگ نمی‌زند. صرفا طلاهایی که با آلیاژهای دیگر ترکیب شده‌اند، ممکن است در اثر عوامل مختلف دچار تیرگی شوند. اما به طور کلی طلا زنگ نمی‌زند.

در جستجوی پاسخ به این سوال که آیا طلا زنگ می‌زند، باید بدانیم این موضوع مستقیما به ساختار و خلوص طلا برمی‌گردد. بررسی‌ها نشان می‌دهد طلا در زیر خاک حتی پس از سال‌ها، ظاهر شفاف خود را حفظ می‌کند و تقریبا دچار تغییر رنگ نمی‌شود. طلاهای آلیاژ شده با عناصر دیگر مانند مس امکان دارند در خاک یا رطوبت، نشانه‌های طلای زنگ زده را نشان دهند.

در این مقاله می‌آموزید چرا طلای خالص با طلاهای مخلوط تفاوت چشمگیری دارد؟ همچنین شناخت راهکارهایی جلوگیری از زنگ زدگی طلا را می‌توانید بخوانید. در ادامه این مقاله از طلاین همراه ما باشید.

چرا طلا زنگ نمی‌زند؟

در پاسخ به سوال آیا طلا زنگ می زند، باید بدانید طلا یکی از فلزهای کمیاب و ارزشمند است که همیشه در حالت طبیعی درخشنده و براق دیده می‌شود. این فلز برخلاف بسیاری از عناصر دیگر، با اکسیژن (oxygen) و بسیاری مواد موجود در هوا یا آب واکنش نمی‌دهد و به همین علت در طول زمان تغییر رنگ نمی‌دهد. علت مهم این ویژگی، آرایش اتمی خاص طلا است که مانع از واکنش شیمیایی با عوامل محیطی می‌شود.

در میان فلزها، معمولا آهن با اکسیژن ترکیب می‌شود و زنگ آهن (rust) ایجاد می‌کند، اما طلا چنین واکنشی نشان نمی‌دهد. عدد اتمی طلا، ۷۹ است و ساختار الکترونی آن باعث شده که تمایل بسیار کمی به ترکیب شدن با عناصر دیگر داشته باشد.

کانال‌های ارتباط الکترونی طلا از دیگر دلایل این ویژگی هستند. این کانال‌ها سبب شده‌اند که پیوند شیمیایی با اکسیژن و رطوبت شکل نگیرد. طلا حتی نسبت به اسیدهای معمولی مقاومت قابل توجهی دارد و فقط بعضی محلول‌های خاص مانند تیزاب سلطانی می‌توانند آن را حل کنند. در نتیجه، طلا در بیشتر شرایط روزمره، نه تنها زنگ نمی‌زند بلکه براق و زیبا باقی می‌ماند.

دلایل زنگ زدگی طلا چیست؟

پرسش آیا طلا زنگ می‌زند زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بدانیم زنگ زدگی معمولا حاصل واکنش فلز با اکسیژن یا رطوبت است. با این حال، در مورد طلا چنین نکته‌ای درست نیست. برخی عوامل خاص می‌توانند منجر به تغییر رنگ یا سیاه شدن سطح طلا شوند که به اشتباه برخی تصور می‌کنند که طلا زنگ زده است. این تغییرات، بیشتر ناشی از موارد زیر هستند:

1. ترکیب شدن طلا با آلیاژهای دیگر

تولیدکنندگان جواهرات برای افزایش سختی طلا، آن را با فلزهایی مثل مس ترکیب می‌کنند. این آلیاژها گاهی اوقات با رطوبت یا اکسیژن واکنش می‌دهند و باعث تغییر ظاهر طلا می‌شوند. برای مثال، طلای ۱۸ عیار حدود ۷۵ درصد طلا و ۲۵ درصد سایر فلزها است. همچنین عیار طلای آب شده نیز معمولا 18 است.

2. قرار گرفتن طلا در معرض مواد شیمیایی

استفاده از شوینده‌های قوی، عطر و اسپری‌های بدن یا حتی مواد آرایشی می‌تواند سطح طلا را تحت تاثیر قرار دهد و باعث ایجاد لکه یا تیرگی شود. برخی مواد خاص مثل کلر که در استخرها وجود دارد، تاثیر مخربی روی آلیاژها دارد و ظاهر طلای زنگ زده را ایجاد می‌کند. بنابراین باید دانستن که طلا زنگ نزده و صرفا رنگ آن تغییر کرده است.

3. بالا بودن میزان رطوبت

در محیط‌هایی با رطوبت زیاد، به‌ویژه اگر طلا با آلیاژ دیگر ساخته شده باشد، احتمال تغییر رنگ بیشتر است. تماس با آب شور هم تاثیر مشابهی روی طلا و می‌تواند دلیل سیاه شدن طلا نیز باشد.

4. نگهداری نادرست طلا

اگر طلا به مدت طولانی بدون مراقبت مناسب در زیر خاک یا آب قرار بگیرد یا در کنار سایر فلزات باشد، احتمال تیرگی و تغییر ظاهر وجود دارد.

آیا فلز طلا در معرض رطوبت زنگ می‌زند؟

بررسی تاثیر رطوبت روی طلا همیشه یکی از سوالات رایج بوده است. در پاسخ اما باید گفت که برخلاف فلزهایی مثل آهن یا مس، طلا نسبت به رطوبت واکنش شیمیایی ندارد. در صورتی که طلا به‌صورت خالص باشد، حتی اگر سال‌ها در محیط مرطوب قرار بگیرد، ساختار و رنگ آن تغییر نمی‌کند. آزمایش‌ها نشان داده‌اند که طلای خالص، حتی در شرایطی مثل گلخانه مرطوب یا فضای استخر، زنگ نمی‌زند و شکل خود را حفظ می‌کند.

در مطالعه‌ای که برای بررسی سوال آیا طلا زنگ می زند انجام شد، جواهرات ساخته شده از طلای ۱۴ عیار پس از حدود ۱۲ ماه قرار گرفتن در محیط مرطوب، نشانه‌هایی از تغییر رنگ به خاطر آلیاژهای موجود در خود نشان دادند.

 این در حالی است که طلای خالص حتی پس از مدت‌زمان بیشتری، بدون تغییر باقی مانده بود. اگر شما به طلای زنگ زده برخورد کرده باشید، احتمالا دلیل آن آلودگی‌های سطح طلا یا واکنش آلیاژهای همراه آن با آب و رطوبت بوده است که فقط موجب تغییر رنگ طلا شده و بدین ترتیب زنگ نزده است.

در مجموع باید گفت که طلا در معرض رطوبت، حتی اگر سال‌های زیادی را در چنین محیطی بگذراند، به حالت طبیعی خود باقی می‌ماند و در اکثر موارد هیچ تغییری در رنگ و شکل آن اتفاق نمی‌افتد و زنگ نمی‌زند.

آیا طلا در زیر خاک زنگ می‌زند؟

در بررسی پاسخ سوال اینکه آیا طلا زنگ می زند باید بگوییم، طلا به عنوان فلزی نجیب، در بیشتر محیط‌های طبیعی از جمله زیر خاک، مقاومت فوق‌العاده‌ای در برابر واکنش‌های شیمیایی و خوردگی دارد. نتایج آزمایش‌های انجام‌شده روی سکه‌ها و زیورآلات طلای مدفون‌شده طی دوره‌های باستانی، نشان داده‌اند که طلای خالص حتی پس از صدها سال در مجاورت مواد معدنی و رطوبت موجود در خاک، ظاهر فیزیکی و رنگ اولیه خود را حفظ می‌کند.

بررسی سطح نمونه‌های استخراج‌شده از خاک‌های غنی از سولفات و کلرید نشان داده که سطح آنها مانند روز نخست شفاف و بدون اکسید باقی مانده است. محققان با مقایسه طلای خالص با سایر آلیاژهای طلا متوجه شدند که بخش ناچیزی از قطعات با عیار پایین‌تر که حاوی مس و دیگر آلیاژها هستند، ممکن است در نقاطی دچار لکه‌های سبز یا سیاه شوند.

منشا این پدیده، زنگ زدگی ناشی از واکنش فلزات همراه با رطوبت یا یون‌های موجود در خاک است و خود طلا زنگ نزده است. بنابراین پاسخ اینکه آیا طلا هم زنگ می زند به صورت شفاف برای طلای خالص خیر خواهد بود.

آیا طلا در آب زنگ می زند؟

سوالی که بسیاری مطرح می‌کنند این است که آیا طلا در آب زنگ می زند و یا تاثیر آب شیرین یا شور بر طلا چگونه است؟ بررسی‌های علمی و تجربی نشان داده‌اند که طلا حتی پس از سال‌ها قرارگیری در آب، فرسوده یا زنگ زده نمی‌شود.

 اصلی‌ترین دلیل این مقاومت ویژه، عدم تمایل طلا برای ورود به واکنش‌های شیمیایی با اکسیژن حل‌شده در آب و یون‌های رایج مانند سولفات و کلرید است. بر اساس داده‌های ثبت‌شده در آزمایشگاه، حتی قرارگیری طلای خالص در آب شور دریا باعث تغییر رنگ یا ایجاد لکه‌های خوردگی روی سطح این فلز نشده است.

در مطالعات تخصصی بررسی این موضوع، نمونه‌هایی از طلا تا شش ماه در آب‌های معدنی، شیرین و حتی آب استخر نگهداری شدند. نتیجه نشان داد جواهرات ساخته‌شده از طلای ۲۴ عیار هیچ تغییری نداشتند و فقط آلیاژهای پایین مانند طلای ۱۴ عیار در سطح خود آثار بسیار کم رنگی از سیاهی یا سبز شدن به علت اکسیداسیون مس همراه خود نشان دادند.

اکثر نمونه‌های طلای زنگ زده مشاهده‌شده در آزمایش‌ها، دارای ناخالصی بوده‌اند و فقط در صورت وجود برخی از آلیاژهای دیگر، به مرور زمان رنگ سطحی آن‌ها اندکی تیره‌تر شده یا تغییر جزیی مشاهده شده است. طلا در آب حتی با گذر سال‌ها شفاف و درخشان باقی می‌ماند و نمونه‌های سکه پیدا شده از کشتی‌های تاریخی غرق‌شده نیز این موضوع را تایید می‌کنند. اما در صورتی که می‌خواهید بدانید که چقدر طلا در زیر آب وجود دارد توصیه می‌کنیم مقاله طلای زیر آب را مطالعه کنید.

راهکار موثر برای جلوگیری از زنگ زدگی طلا

تا به اینجا دانستیم که اساسا طلا زنگ نمی‌زند. اما برای این که تغییر رنگ ندهد و سیاه و تیره نشود چه کارهایی را باید انجام دهیم؟ در پاسخ باید گفت که  با رعایت نکات زیر، جواهرات شما همیشه درخشان خواهند ماند:

• نگهداری طلا در محیط خشک و به دور از رطوبت: نگه داشتن طلا در جعبه‌های پارچه‌ای یا جعبه‌های مخصوص جواهر در محلی که دور از رطوبت و بخار باشد، باعث حفظ درخشانی و رنگ اصلی طلا می‌شود. برای جواهرات آلیاژی، کاهش تماس با هوا و آب، احتمال بروز لکه را پایین می‌آورد.
• پاک‌سازی منظم سطح طلا: شستشو با آب ولرم و صابون ملایم کافی است. هرگز از مواد شیمیایی قوی مثل سفیدکننده‌ها یا کلر استفاده نکنید تا طلا یا آلیاژ آن تغییر رنگ ندهد.
• فاصله دادن جواهرات از مواد آرایشی و شوینده‌ها: قرار دادن طلا کنار مواد معطر یا اسپری زیاد، نشستن باقی‌مانده مواد آرایشی روی سطح، یا تماس با صابون‌های قلیایی ممکن است برای آلیاژها مشکل‌زا باشد و ظاهر طلای زنگ زده ایجاد کند.
• استفاده مجزا و صحیح: جواهرات را حتما به صورت جداگانه نگهداری کنید تا خط و خش ایجاد نشود و آسیب فیزیکی نبینند. همچنین برای مدت طولانی طلا را در محیط‌های مرطوب مثل حمام یا استخر قرار ندهید.
• استفاده از دستمال مخصوص: تمیزکاری با دستمال نرم یا واکس‌های مخصوص بدون مواد خورنده کمک می‌کند تا طلا همیشه براق بماند.

سخن پایانی

در این مقاله از طلاین به پرسش آیا طلا زنگ می‌زند؟ پاسخ دادیم. در واقع دانستیم که  طلا فلزی استثنایی است و برخلاف سایر فلزات، حتی پس از سال‌ها در خاک یا آب، ظاهر و رنگ خودش را حفظ می‌کند. آلیاژهای طلا ممکن است تحت تاثیر رطوبت و مواد شیمیایی دچار تیرگی شوند، اما طلای خالص به راحتی تغییر رنگ نمی‌دهد و در مجموع زنگ نمی‌زند.

اما برای جلوگیری از کدر شدن جواهرات، استفاده از جعبه مناسب، دوری از مواد شوینده سنگین و پولیش منظم توصیه شد. اگر قصد دارید خرید مطمئن داشته باشید، سراغ فروشندگان معتبر بروید و روش‌های تشخیص اصل بودن طلا را رعایت کنید. 

پیشنهاد می‌کنیم برای یادگیری بیشتر درباره نگهداری، تمیزکاری و تفاوت آلیاژها، مقالات دیگر وبلاگ طلاین را مطالعه کنید تا در انتخاب و مراقبت از جواهرات بهترین تصمیم را بگیرید. در صورت تمایل به سرمایه‌گذاری در طلای آب‌شده نیز طلاین در کنار شما عزیزان است تا در پلتفرم طلاین، خرید و فروش امنی را تجربه کنید.

سوالات متداول

منابع: physicalgold.com / bullionbypost.com / boyiprototyping.com